مطالعات سیاسی تمدن نوین اسلامی

مطالعات سیاسی تمدن نوین اسلامی

از تحول تا تمدن: تبیین رابطه تغییر اجتماعی و ثبات سیاسی در منظومه فکری آیت الله خامنه ای

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه علوم سیاسی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم ، ایران
2 دانشیار، گروه علوم سیاسی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم ، ایران
3 استاد، گروه علوم سیاسی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم ، ایران
10.22034/rcdir.2026.582868.1247
چکیده
اندیشه‌ آیت‌الله خامنه‌ای به دلیل ابتنا بر ضرورت پویایی اجتماعی و حفظ اقتدار نظام، ظرفیت‌های راهبردی نوینی را در تبیین رابطه میان «تغییرات سیال اجتماعی»، «تحولات کلان ساختاری» و «ثبات سیاسی» در اختیار قرار می‌دهد. با این حال، بررسی‌ها نشان می‌دهد که دوگانه‌ی ظاهراً متعارض تغییر و ثبات، نیازمند تبیین دقیق در قالب یک الگوی علمی است. پژوهش حاضر با هدف رفع این ابهام و صورت‌بندی این الگو در منظومه‌ی فکری ایشان انجام شده است. این تحقیق با اتخاذ رویکردی کیفی و بهره‌گیری از روش «تحلیل محتوای جهت‌دار»، به بررسی نظام‌مند بیانات و متون اصیل مرتبط با این منظومه پرداخته است. چارچوب نظری پژوهش نیز با عبور انتقادی از تقلیل‌گراییِ مدل‌های ساختارگرا در جامعه‌شناسی سیاسی غربی (به‌ویژه نظریه هانتینگتون) و ابتنا بر منطق «تمدن نوین اسلامی» صورت‌بندی شده است. نتایج استخراج کدهای کیفی نشان می‌دهد که ثبات سیاسی در این منظومه، مفهومی انفعالی و معادلِ جمود نهادی نیست؛ بلکه ظرفیتی انطباق‌پذیر است که در آن مؤلفه‌های نرم‌افزاری نظیر «بصیرت عمومی» و «مردم‌سالاری دینی»، وظیفه جذب و مهار انرژی ناشی از مطالبات و تغییرات اجتماعی را بر عهده دارند. در خروجی راهبردی پژوهش، تطبیق این مدل نشان‌دهنده یک پیوند ارگانیک میان سه متغیر اصلی است؛ به گونه‌ای که «تغییر اجتماعی» به مثابه نیروی محرکه، نیازمند «ثبات سیاسی» به عنوان ظرفیت نهادی و بستر کنترل‌کننده است تا انرژی جامعه دچار آنومی و هرزروی نگردد و در نهایت، به سوی متغیر غایی و جهت‌دهنده، یعنی تحقق «تمدن نوین اسلامی» کانالیزه شده و به یک تحول بنیادین منجر شود.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

From Evolution to Civilization: Explaining the Nexus of Social Change and Political Stability in the Intellectual Framework of Ayatollah Khamenei

نویسندگان English

Ahmad Yari 1
mohammad torabi 2
Ali shirkhani 3
1 PhD student, Department of Political Science, Qom Branch, Islamic Azad University, Qom, Iran
2 Associate Professor, Department of Political Science, Qom Branch, Islamic Azad University, Qom, Iran
3 Professor, Department of Political Science, Qom Branch, Islamic Azad University, Qom, Iran
چکیده English

This study investigates the relationship between social change and political stability within Ayatollah Khamenei’s intellectual framework. While this relationship may initially appear as a conflicting duality, his thought simultaneously emphasizes the necessity of social dynamism and the preservation of state authority. Employing a descriptive-analytical design and qualitative content analysis, the research examines his speeches, writings, and books. The theoretical framework integrates political sociology models of stability (Huntington) with the concept of the “Islamic Civilization” in the Leader’s vision. Findings suggest that political stability is not static but constitutes an “active and dynamic stability,” serving as a vital infrastructure for guiding social changes toward the ultimate goal of the Islamic Civilization. Core elements of stability, such as public insight and faith, function as soft power forces that absorb and channel the energy of social transformations toward societal ideals. The study concludes that the relationship between change and stability is instrumental rather than conflictual, with stability being a prerequisite for continuous and guided social transformation.

کلیدواژه‌ها English

intellectual framework
social change
political stability....

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 15 مرداد 1405

  • تاریخ دریافت 07 خرداد 1405
  • تاریخ بازنگری 09 مرداد 1405
  • تاریخ پذیرش 15 مرداد 1405