مطالعات سیاسی تمدن نوین اسلامی

مطالعات سیاسی تمدن نوین اسلامی

بافت‌نگاری تمدن نوین اسلامی در بیانات شهید آیت‌الله خامنه‌ای: مدل نظام رفتاری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استاد بخش مدیریت و برنامه ریزی آموزشی دانشگاه شیراز
2 استادیار گروه علوم تربیتی، واحد داراب، دانشگاه آزاد اسلامی، داراب، ایران
3 دانش آموخته دکتری مدیریت آموزشی دانشگاه شیراز
4 دانشجوی دکتری مدیریت آموزشی دانشگاه شیراز
چکیده
هدف این پژوهش، تحلیل و تبیین بیانات شهید آیت‌الله خامنه‌ای در خصوص تمدن نوین اسلامی به مثابه یک نظام رفتاری و تبیین نقش آن در ایجاد جامعه‌ای مستقل، مقاوم و عدالت‌محور است. طرح پژوهش حاضر مطالعه‌ی کیفی-کاربردی مبتنی بر تحلیل محتوای متنی است که با کدگذاری سه‌مرحله‌ای (باز، محوری، گزینشی) بر متون رسمی شهید آیت‌الله خامنه‌ای انجام شد. گردآوری داده‌ها از طریق نمونه‌گیری هدفمند انجام پذیرفت. به منظور تصدیق اعتبار داده‌های پژوهش از مفاهیمی همچون باورپذیری، قابل دفاع بودن و امانتداری استفاده گردیده است. یافته‌ها نشان داد که بافت نگاری تمدن نوین اسلامی به مثابه یک نظام رفتاری در قالب سه مضمون سازمان دهنده سطح دوم شامل ابعاد مفهومی، ساختاری و عملکردی؛ 10 مضمون سازمان دهنده سطح اول و 36 مضمون پایه قابل تبیین می‌باشد. در بعد مفهومی درک معنا، هدف، ضرورت و راهکارهای تمدن نوین اسلامی تدوین شد. در بعد ساختاری مولفه‌هایی از قبیل جهت‌گیری‌های راهبردی، طرح سازمانی و بستر فرهنگی تمدن نوین اسلامی مورد توجه قرار گرفت. در بعد عملکردی نیز شاخص هایی از قبیل فعالیت‌های اصلی و کانونی، اقدامات زمینه‌ساز و ملاحظات عملکردی برای تحقق تمدن نوین اسلامی استخراج گردید. نتایج پژوهش حاضر می‌تواند در زمینه تصمیم‌گیری و تصمیم‌سازی، سیاست‌گذاری فرهنگی و اجتماعی برای نهادهای مرتبط، توسعه و تقویت زیرساخت‌های آموزشی، فرهنگی و اجرایی در راستای شکل‌گیری تمدن نوین اسلامی مورد استفاده قرار گیرد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Reconceptualization of Modern Islamic Civilization in the Statement of Shahid Ayatollah Khamenei: A Behavioral Model

نویسندگان English

jafar torkzadeh 1
fatemeh abdesharifi 2
majid shabanifard 3
mohammad yarahmadi 4
1 professor in educational administration at shiraz university
2 assistant professor of education department, darab branch, islamic azad university, darab, iran.
3 PhD in Educational administration, Shiraz University
4 PhD student in Educational Administration, Shiraz University
چکیده English

The aim of this research is to analyze and explain the statements of the shahid Ayatollah Khamenei regarding the modern Islamic civilization as a behavioral system and to explain its role in creating an independent, resilient, and justice-oriented society. The present research design is a qualitative-applied study based on textual content analysis, which was conducted by three-stage coding (open, axial, selective) on the official texts of the shahid Ayatollah Khamenei. Data collection was carried out through purposive sampling. In order to verify the validity of the research data, concepts such as credibility, defensibleness, and trustworthiness were used. The findings showed that the context of modern Islamic civilization as a behavioral system can be explained in the form of three second-level organizing themes including conceptual, structural, and functional dimensions; 10 first-level organizing themes; and 36 basic themes. In the conceptual dimension, understanding the meaning, purpose, necessity, and strategies of the modern Islamic civilization was developed. In the structural dimension, components such as strategic orientations, organizational design, and cultural context of the modern Islamic civilization were considered. In the functional dimension, indicators such as main and focal activities, preparatory measures, and functional considerations for the realization of the modern Islamic civilization were extracted. The results of this study can be used in the field of decision-making, cultural and social policy-making for related institutions, and the development and strengthening of educational, cultural, and executive infrastructures in line with the formation of a modern Islamic civilization.

کلیدواژه‌ها English

Islamic Culture
Islamic Civilization
Behavioral Model
Leadership
احمدی، محمد. (1398). ظرفیت‌های تمدن نوین اسلامی. تهران: انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
اخروی، فاطمه (1402). انقلاب اسلامی و بازسازی تمدن نوین اسلامی، پژوهش‌های روابط بین‌الملل، 13(1)، 384-369. https://doi.org/10.22034/irr.2024.426045.2463
ایرانی، یوسف. (1404). شاخص‌های مدیریت جهادی پیشران در گفتمان انقلاب اسلامی: یک مطالعه کیفی. مطالعات سیاسی تمدن نوین اسلامی، 5 (10)، 208-170. https://doi.org/10.22034/rcdir.2025.524165.1188
اکبری، محمد. (1404). بررسی و تحلیل آثار و نتایج شاخصه‌های مقاومت اسلامی بر تمدن نوین اسلامی با تأکید بر تفاسیر سیاسی و اجتماعی معاصر. مطالعات سیاسی تمدن نوین اسلامی، 5(9)، 121-96. https://doi.org/10.22034/rcdir.2025.513098.1172
بلالی اسکویی، آزیتا؛ جبارپور مهرآباد، فاطمه و رحیم پور، عرفان (1403). تدوین مولفه‌های شهر اسلامی مبتنی بر اسناد بالادستی؛ رویکردی تمدنی، دوفصلنامه علمی مطالعات بنیادین تمدن نوین اسلامی، 7(2)، 34-1. https://doi.org/10.22070/nic.2024.18644.1293
باقری چوکامی، سیامک. (1404). چالش‌های پیش روی فرایند تمدن‌سازی در اندیشه‌ آیت الله خامنه‌ای. مطالعات سیاسی تمدن نوین اسلامی، 5(9)، 238-272. https://doi.org/10.22034/rcdir.2025.498402.1160
بیانات شهید آیت اله خامنه‌ای، دسترسی در: .https://farsi.khamenei.ir
بنائی، علی و قاسمی، محمدهادی و پناهی، فائزه (1403). پیش‌نیازها و پیشران‌های تحقق تمدن نوین اسلامی در اندیشه مقام معظم رهبری. آینده‌پژوهی انقلاب اسلامی، 5(2)، 70-39. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.27173674.1403.5.2.2.6
ترک‌زاده، جعفر (1388). رهبری راهبردی در آموزش عالی. رویکردها و چشم‌اندازهای نو در آموزش عالی، تهران، پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی، 139- 175.
ترک‌زاده، جعفر، صفایی، فاطمه و مزگی نژاد، سمیه. (1402). مدل‌یابی روابط همزمان سبک های مختلف رهبری، آمادگی برای تغییر و سلامت سازمانی: مطالعه موردی دانشگاه شیراز، نشریه علوم تربیتی، 30(2)، 81-98. https://doi.org/10.22055/edus.2022.38658.3278
ترک‌زاده، جعفر، راضی، الهام. (1401). مدیریت برای پایداری: رویکرد تغییر در سیستم‌های اجتماعی، تهران: پژوهشکده حوزه و دانشگاه، چاپ اول.
ترک‌زاده، جعفر و نجفی، زهرا (1400). الگوسازی روابط ساختاری جهان بینی رهبری و توان پاسخ گویی به محیط با نقش واسطه گری انسجام سازمانی، نشریه مدیریت مدرسه، 9(1)، 472-497.
ترک‌زاده، جعفر؛ عبدشریفی، فاطمه. (1396). بافت نگاری اقتصاد مقاومتی به مثابه یک نظام رفتاری، فصلنامه مطالعات اقتصاد اسلامی، 11(1)، 140-113.  https://doi.org/10.30497/ies.2018.2339
خامنه‌ای، سیدعلی. گفتمان تمدن نوین اسلامی. تهران: دفتر نشر انقلاب اسلامی، 1400.
خیامی، عبدالکریم و کیاء، حسین. (1403). گزاره‌های هنجاری رسانه از منظر رهبر معظم انقلاب (مدظله العالی)، نشریه مطالعات میان رشته‌ای تمدنی انقلاب اسلامی، (3)12، 52-27. https://doi.org/10.28211685/CIR.2408.1152.3.12.2
علی‌پور، بهرام. و اسدی کوه‌باد، هرمز. (1403). نقش و جایگاه عدالت در تمدن نوین اسلامی. فصلنامه پژوهشنامه مطالعات راهبردی علوم انسانی و اسلامی، 5(63)، 187-171.
قاسمی، بهزاد. (1404). فراترکیب نظریۀ تمدن‌سازی نهضتی (فرایند تمدن‌سازی اسلامی مبتنی بر رویکرد نهضت اسلامی و مقاومت اسلامی). مطالعات سیاسی تمدن نوین اسلامی، 5 (10)، 262-232. https://doi.org/10.22034/rcdir.2025.490319.1149
کرمی چمه، احسان؛ فروهی، ناصر و عباس زاده، عباس. (1404). تحلیل شاخص‌های تمدن نوین اسلامی در اندیشه حضرت امام خامنه‌ای (مدظله العالی) با تأکید بر آیات قرآن. مطالعات سیاسی تمدن نوین اسلامی،5(10)،110-87. https://doi.org/10.22034/rcdir.2025.517167.1176
علیخانی مهرجردی، محمدحسین؛ پیروزمند، علیرضا؛ کشتکار، مهران و کاملی، بهروز. (1403). الگوی راهبردی مدیریت اسلامی شبکه تحقیقات در نظام جمهوری اسلامی جهت تحقق تمدن نوین اسلامی، نشریه مطالعات میان رشته‌ای تمدنی انقلاب اسلامی، (3)12، 111-89. https://doi.org/10.28211685/CIR.2409.1158.3.12.4
محمدی فر، محمد. (1404). بایسته‌های رفتاری در شکل‌گیری تمدن نوین اسلامی از الزامات فردی تا الزامات اجتماعی «با تأکید بر بیانات رهبر معظم انقلاب دام ظله العالی». مطالعات سیاسی تمدن نوین اسلامی،  5 (10)، 345-312. https://doi.org/10.22034/rcdir.2025.515481.1174
ولایتی، علی‌اکبر (1395). تمدن نوین اسلامی. تهران: انتشارات امیرکبیر.
Algar, H. (2005). Roots of the Islamic Revolution in Iran. Boulder: Westview Press.
Attride-Stirling, J. (2001). Thematic networks: an analytic tool for qualitative research. Qualitative Research, 1(3), 385-405.
Fayyaz, S. (2013). The Role of Cultural Independence in Islamic Civilization. Journal of Islamic Studies, 24(3), 178-195.
Huang, S. h. & Ramey, G. W (2010). Organizational Health Assessment: a Romania Firm Case Study.  147- 157.
Hsieh, H. F., & Shannon, S. E. (2005). Three approaches to qualitative content analysis. Qualitative health research, 15(9), 1277-1288. https://doi.org/10.1177/1049732305276687.
Köhler, T., Rumyantseva, M., & Welch, C. (2025). Qualitative restudies: Research designs for retheorizing. Organizational Research Methods, 28(1), 32-57. https://doi.org/10.1177/10944281231216323.

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 01 تیر 1405

  • تاریخ دریافت 28 مهر 1404
  • تاریخ بازنگری 30 خرداد 1405
  • تاریخ پذیرش 01 تیر 1405