مطالعات سیاسی تمدن نوین اسلامی

مطالعات سیاسی تمدن نوین اسلامی

اصول اخلاقی سیاست‌گذاری در حوزه صنعت مبتنی‌بر اخلاق اسلامی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار گروه فلسفه، دانشکده الهیات و علوم اسلامی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
چکیده
مبانی فلسفی حوزه فناوری و صنعت، گویای آن است که نمی‌توان سیاست‌گذاری درخصوص صنعت را صرفاً با تکیه بر امور فنی-مهندسی و عملیاتی-اجرایی و بدون توجه به مباحث بنیادین فلسفی، اخلاقی، فرهنگی و اجتماعی به‌صورت همه‌جانبه و مطلوب نگاشت. با توجه به مبانی ارزش‌شناختی و ازآنجایی‌که انسان بخش جدایی‌ناپذیر نظام صنعتی است، ضرورت دارد که آموزه‌ها و معیارهای اسلامی در تدوین اسناد سیاست‌گذاری صنعت، موردتوجه قرار گیرند. در این مقاله با روش توصیفی-تحلیلی و براساس مطالب به‌دست‌آمده از منابع کتابخانه‌ای، مباحث اخلاقی حوزه صنعت استخراج، و در یازده عنوان شناسایی ‌شده است که عبارت‌اند از: ملاحظات محیط زیستی و منابع طبیعی، نفی مصرف‌گرایی و اسراف، عدالت، مبارزه با انحصارطلبی، مولدسازی دارایی‌های مردم، حفظ شأن و جایگاه اجتماعی و اقتصادی کارگر، توانمندسازی مستضعفان برای مولد بودن و مبارزه با احتکار.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Ethical Principles of Policy-making in Industry Based on Islamic Ethics

نویسنده English

Armin Mansouri
Assistant Professor, Department of Philosophy, Faculty of Theology and Islamic Studies, University of Tabriz, Tabriz, Iran
چکیده English

The philosophical foundations of the fields of technology and industry indicate that policymaking concerning industry cannot be comprehensively and satisfactorily formulated merely by relying on technical‑engineering and operational‑executive considerations without due attention to fundamental philosophical, ethical, cultural, and social discussions. Given axiological foundations, and since human beings constitute an inseparable component of the industrial system, it is necessary that Islamic teachings and criteria be taken into consideration in the formulation of industrial policy documents. In this article, using a descriptive–analytical method and based on materials obtained from library sources, the ethical issues related to the field of industry are extracted and identified under eleven headings. These include: environmental and natural resource considerations; rejection of consumerism and wastefulness; justice; combating monopolistic tendencies; productive utilization of people’s assets; preservation of the social and economic dignity and status of workers; empowerment of the oppressed to become productive; and combating hoarding.

کلیدواژه‌ها English

Policymaking
Industry
Islamic Ethics
Value
قرآن کریم.
نهج البلاغه، ترجمه حسین انصاریان
آوینی، سید مرتضی (1400). توسعه و مبانی تمدن غرب. تهران، واحه.
 آوینی، سید مرتضی (1392). آغازی بر یک پایان، در غرب­شناسی. اصفهان، آرما.
پاینده، ابوالقاسم (1382). نهج الفصاحه. تهران، دنیای دانش.
پیت، جوزف (1393). در باب تکنولوژی؛ مبانی فلسفی تکنولوژی. (مصطفی تقوی، مترجم). تهران، کتاب آمه.
جمعی از نویسندگان (1402). بررسی و مقایسه قیمت و سرانه مصرف بنزین در ایران و جهان، گزارش کارشناسی، مرکز مطالعات زنجیره ارزش نفت و گاز.
 جوادی آملی، عبدالله (1386). اسلام و محیط زیست. قم، اسراء.
جوادی آملی، عبدالله (1391). مفاتیح الحیاة. قم، اسراء.
 جوادی آملی، عبدالله (1399). تسنیم؛ تفسیر قرآن کریم. قم، اسراء.
جوادی، محسن (1387). انسان­محوری در اخلاق زیست­محیطی با تأکید بر نگرش اسلامی. مقالات و بررسی‌ها، 41(100)، 47-66.
حرانی، ابومحمد (1363). تحف العقول. (علی­اکبر غفاری، مصحح). قم، انتشارات اسلامی.
حرانی، ابومحمد (1395). تحف العقول. (صادق حسن­زاده، مترجم). قم، آبانه.
خبرگزاری تابناک (1402). هدررفت نیمی از برق در شبکه توزیع. دسترسی در: https://www.tabnak.ir/fa/news/1185073
داوری اردکانی، رضا (1392). صد سال سرگردانی در راه غربی شدن و تجددمآبی، در غرب­شناسی. اصفهان، آرما.
رضائی سامان­کندی، مسعود، شادنوش، نصرت­الله، و سهرابی، طهمورث (1399). چارچوب سیاست­گذاری فناوری براساس ارزش‌های اخلاقی اجتماعی؛ مطالعه موردی فناوری نانو در صنعت برق و انرژی. پژوهش‌های سیاست‌گذاری و برنامه­ریزی انرژی، (6)21، 125-166.
سیوطی، عبدالرحمان (1981م). الجامع الصغیر فی احادیث البشیر النذیر. چاپ اول. بیروت، دارالفکر.
صدر، سید موسی (1379). اقتصاد در مکتب اسلام. تهران، آوند دانش.
صدوق، محمد بن علی بن بابویه القمی (1413ق). من لایحضره الفقیه. (علی­اکبر غفاری، مصحح). قم، انتشارات اسلامی.
طوسی، محمد بن الحسن (1365). تهذیب الاحکام. تهران، دارالکتب الاسلامیه.
عربی، سید هادی، و زندی، حسین (1396). سیاست­گذاری اقتصادی از منظر اخلاق فضیلت؛ درس‌هایی برای اقتصاد اسلامی، روش­شناسی علوم انسانی، 22(90)، 7-33.
کلینی، محمد بن یعقوب (1365). الکافی. تهران، دارالکتب الاسلامیه.
گارودی، روژه (1365). هشدار به زندگان. (علی­اکبر کسمائی، مترجم). چاپ دوم. تهران، نشر ویس.
مالکی اشتری، ورام (بی­تا)، تنبیه الخواطر و نزهة النواظر. قم، مکتبة الفقیه.
مجلسی، محمدباقر (1404ق). بحارالانوار الجامعه لدرر اخبار الائمه الاطهار (ع). بیروت، مؤسسة الوفاء.
محمدی، عباس، حسنی جعفری، فتانه، و سرمدی، محمدرضا (1400). فلسفه اخلاق در فناوری. تهران، دانشگاه پیام نور.
محمدخانی، محمدرضا، میرجلیلی، فاطمه، و مقصودی، ابراهیم (۱۴۰۴). ابهام در آمارهای شدت انرژی و مقایسه ایران با کشورهای جهان (گزارش شماره ۱، کد موضوعی: ۰۱۳، شماره مسلسل: ۱۰۰۳۳). معاونت پژوهش‌های زیربنایی و امور تولیدی، دفتر مطالعات انرژی، صنعت و معدن.
مرکز آمار ایران (1403). آمار سهم تلفات شبکه توزیع برق ایران (سال­های 1397-1401)، دسترسی در: https://amarfact.com/statistics/losses-irans-electricity-distribution/
میرباقری، سید محمدمهدی (1389). اخلاق، فناوری اطلاعات و جامعه­پردازی. قم، فرهنگستان علوم اسلامی.
نراقی، احمد (1385). معراج السعادة. تهران، دهقان.
Gouardères, Frédéric. (2021). GENERAL PRINCIPLES OF EU INDUSTRIAL POLICY. European Parliament
Szczepański, Marcin; & Dobreva, Alina. (2019). Industrial policy. European Parliamentary Research Service
Tagliapietra, S; & Veugelers, R. (2020). A Green Industrial Policy for Europe. Bruegel. Brussels, Belgium

  • تاریخ دریافت 15 شهریور 1404
  • تاریخ بازنگری 11 آبان 1404
  • تاریخ پذیرش 02 آذر 1404