مطالعات سیاسی تمدن نوین اسلامی

مطالعات سیاسی تمدن نوین اسلامی

بررسی ظرفیت های الگوی اسلام مدنی ترکیه برای زیست اسلامی در عصر مدرن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری علوم سیاسی، دانشکده تاریخ، تمدن و مطالعات سیاسی ، دانشگاه باقر العلوم (ع)، قم، ایران
2 استادیار گروه فقه سیاسی، دانشکده تاریخ، تمدن و مطالعات سیاسی ، دانشگاه باقر العلوم (ع)، قم، ایران
چکیده
یکی از پرسش های جدی در ذهن انسان مدرن این است که ادیان آسمانی تا چه اندازه برای حل معضلات و مشکلات عالم مدرن و بلکه برای اداره ی تمام عیار آن ظرفیت دارند. بر این اساس، در جهان اسلام یکی از دغدغه های اصلی جریان های اسلامی پاسخ به این پرسش است که آیا در جهان معاصر و در فضای مدرن و بستر مدرنیته می توان بر پایه مبانی‌ای غیر مبانی مدرنیته غربی اندیشید و زندگی کرد؟ مقاله حاضر ضمن بیان ویژگی ها اسلام مدنی ترکیه به بررسی ظرفیت های اسلام مدنی ترکیه در راستای تحقق و تحفظ بر زیست اسلامی می پردازد. در چارچوب نظریه سیستمی دین و با توجه به آن چه درباره ظرفیت‎های اسلام مدنی ترکیه در ارتباط با هر یک از شاخصه‎های الگوی زیست اسلامی مطرح است، به نظر می‌رسد الگوی اسلام مدنی ترکیه با محصور کردن نقش دین در تعالی فردی و نادیده گرفتن نقش پر رنگ دین در تأثیرگذاری بر تمام جنبه‎های زندگی انسان و تأکید بر اخلاق و آموزش و اساسی‌تر و حیاتی‌تر دانستن این دو نسبت به مسائل سیاسی‎، عملاً ظرفیت تحقق زیست اسلامی در مدل اسلام مدنی را کاهش می‎دهد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Investigating the Capabilities of the Model of Civil Islam in Türkiye for Islamic Life in the Modern Era

نویسندگان English

Nafise Fazelinia 1
Ahmad Rahdar 2
1 PhD student in Political Science, Faculty of History, Civilization and Political Studies, Baqir-ul-Ulum University, Qom, Iran
2 Assistant Professor, Department of Political Jurisprudence, Faculty of History, Civilization and Political Studies, Baqir Uloom University, Qom, Iran
چکیده English

One of the serious questions in the mind of modern man is to what extent the heavenly religions have the capacity to solve the problems and issues of the modern world, and even to fully manage it. Accordingly, in the Islamic world, one of the main concerns of Islamic movements is to answer this question: is it possible to think and live in the contemporary world and in the modern space and context of modernity on the basis of foundations other than those of Western modernity? In addition to stating the characteristics of Turkish civil Islam, this article examines the capacities of Turkish civil Islam in the direction of realizing and preserving Islamic life. Within the framework of the systemic theory of religion and considering what is discussed about the capacities of Turkish civil Islam in relation to each of the characteristics of the Islamic life model, it seems that the Turkish civil Islam model, by confining the role of religion to individual excellence and ignoring the rich role of religion in influencing all aspects of human life and emphasizing morality and education and considering these two to be more fundamental and vital than political issues, practically reduces the capacity to realize Islamic life in the model of civil Islam.

کلیدواژه‌ها English

Islamic Lifestyle Model
Islamic Lifestyle Characteristics
Civil Islam
Modern Era
Türkiye
اختیاری میاب، مهدی، و هاشمی، سیدعباس (۱۳۹۷). علل و دلایل شکل‌گیری، تداوم و گسترش جنبش گولن. جامعه شناسی سیاسی جهان اسلام، ۶(۱۲)، ۱۶۳-۲۰۳.
‫اکبری، نورالدین (۱۳۸۹). قدرت‌یابی اسلام‌گرایان در ترکیه و تاثیر آن بر روابط این کشور با جمهوری اسلامی ایران (۲۰۰۲ تا ۲۰۰۷). رهیافت های سیاسی و بین المللی، ۷(۱۹)، ۱۶۵-۱۹۷.
‫امام جمعه زاده، جواد، رهبر قاضی، محمود رضا، و محمود اوغلو، رضا (۱۳۸۹). چرخش گفتمانی در راهبردهای اسلام گرایان ترکیه و علل آن. آفاق امنیت، ۳(۶)، ۱۳۹-۱۵۴.
‫جمشیدیها، غلامرضا، و قبادی، علی رضا (۱۳۸۶). تحلیل جامعه شناختی از مراسم و مناسک دینی با تأکید بر مراسم عاشورا. تاریخ اسلام، ۸(۳۰)، ۳۷-۶۰.
‫جوانمرد، محمد، پیروزفر، مهدی، و ولی زاده میدانی، رامین (۱۳۹۶). بررسی اهداف و اندیشه‌های رهبران اسلام‌گرا در ترکیه نوین. پژوهشهای سیاسی جهان اسلام، ۷(۲۴)، ۲۲۰-۲۴۳.
‫سلیمانی، غلامعلی، و عبادی، بهزاد (۱۳۹۴). حزب عدالت و توسعه: شکافهای اجتماعی و میانجیگری سیاسی. فصلنامه علمی- پژوهشی پژوهشهای سیاسی جهان اسلام، ۵(۲)، ۱۱۱-۱۴۳.
‫سنایی، اردشیر (۱۳۹۰). چارچوبی تحلیلی برای بررسی روابط ترکیه و اسرائیل پس از به قدرت رسیدن حزب عدالت و توسعه (۲۰۱۰ - ۲۰۰۲). مطالعات روابط بین الملل، ۴(۱۶)، ۱۵۱-۱۸۰.
‫شارجبیان گرگابی، هاجر، و ارشد ریاحی، علی (۱۳۹۶). معناداری زندگی در سایه التفات به فطرت اولیه.
‫شاهدی، غفار (۱۳۸۳). توحید و حکومت دینی. حکومت اسلامی، ۹(۳۱)، ۳۲۹-۳۶۹.
‫شیرودی، مرتضی، و نوروزی فیروز، رسول (۱۳۹۲). سیاست در اسلام لیبرالی (بررسی و نقد اندیشه های سیاسی در گفتمان اسلام میانه رو ترکی). پژوهش های سیاست اسلامی، ۱(۲)، ۸۳-۱۱۲.
صدرالدین‌ شیرازی‌، محمدبن‌ ابراهیم‌ (۱۳۸۶). مفاتیح‌الغیب. (نجفقلی حبیبی‌، مصحح). تهران، بنیادحکمت اسلامی صدرا.
‫صیادشیرازی، مهدی، و محمدی، فرزاد (۱۳۹۹). مقایسه اسلام اجتماعی جنبش فتح الله گولن با اسلام سیاسی رجب طیب اردوغان. پژوهش ملل، ۵(۵۶)، ۳۱-۵۸.
‫فلاحت پیشه، حشمت اله، و ولدبیگی، صفر (۱۳۹۲). آثار فکری گولنیسم و جنبش نور در سیاست و حکومت ترکیه. پژوهش های راهبردی سیاست، ۲(۶)، ۸۹-۱۱۵.
‫متولی امامی، سیدمحمدحسین، و میرعلی، محمدعلی (۱۳۹۷). بازخوانی دو الگوی تمدنی اسلام اجتماعی و اسلام سیاسی در ترکیه معاصر، کاربست الگوی تمدنی اسلام اجتماعی در ترکیه معاصر. معرفت فرهنگی اجتماعی، ۹(۳۵)، ۷۳-۸۶.
‫مطلبی، مسعود (۱۳۹۷). جماعت خدمت و فهم گولنیستی از اسلام در ترکیه نوین؛ ماهیت، روندها و چشم انداز. علوم سیاسی، ۱۴(۴۵)، ۷۳-۹۸.
‫موثقی، سید احمد، و اعتمادی فر، امین (۱۳۹۲). زمینه های اجتماعی اسلام گرایان ایران و پسااسلام گرایی ترکیه. پژوهشهای سیاسی جهان اسلام، ۳(۴)، ۱۵۷-۱۸۱.
‫نجفی، غلامعلی (۱۳۹۵). بررسی فقهی وظایف حکومت اسلامی درباره عبادات، ۷۴(۱۹)، ۱۵۹-۱۷۵.
‫نوروزی فیروز، رسول (۱۳۹۷). فراز و فرود جریان‌های اسلامی در ترکیه معاصر و نسبت آن با انقلاب اسلامی. جریان شناسی دینی معرفتی در عرصه بین الملل، ۶(۲۰)، ۵۵-۸۲.
‫نوروزی‌فیروز، رسول (۱۳۹۸). گفتمان‌های تمدن اسلامی در ترکیه معاصر. قم، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
‫واسطی‌، عبدالحمید (۱۳۸۸). نگرش سیستمی به دین: بررسی هویت استراتژیک دین. مشهد، موسسه مطالعات راهبردی علوم و معارف اسلام.
‫وحیده، شکران (۱۳۸۹). اسلام در ترکیه مدرن: زندگینامه یک روشنفکر بدیع‌الزمان‌سعید نورسی. (فرزاد صیفی‌کاران، مترجم). تهران، احسان.
‫یاووز، ‌ام هاکان (۱۳۸۹). سکولاریسم و دموکراسی اسلامی در ترکیه. (احمد عزیزی، مترجم). تهران، نشر نی.

  • تاریخ دریافت 18 مرداد 1403
  • تاریخ بازنگری 11 دی 1403
  • تاریخ پذیرش 25 دی 1403