مطالعات سیاسی تمدن نوین اسلامی

مطالعات سیاسی تمدن نوین اسلامی

قوام بخشی متقابل اخلاق و تمدن در گفتمان اخلاقی امام علی(ع)؛ با تأکید بر کرامت انسانی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دوره دکترای علوم سیاسی، گرایش اندیشه سیاسی. واحد کرج، دانشگاه ازاد اسلامی، کرج، ایران
2 استادیار گروه علوم سیاسی، واحد تاکستان، دانشگاه ازاد اسلامی، تاکستان. ایران
3 استادیار 'گروه علوم سیاسی، واحد کرج، دانشگاه ازاد اسلامی، کرج، ایران
4 استادیار، گروه علوم سیاسی، واحد کرج، دانشگاه ازاد اسلامی، کرج، ایران
چکیده
اخلاق از مهم‏ترین مقولاتی است که بشر همواره در مسیر زندگی‏‌اش به آن محتاج بوده است. مسئله این پژوهش بر ارتباط میان اخلاق و تمدن استوار شده است. برای تببین ارتباط میان این دو متغیر، گفتمان اخلاقی امام علی (ع) به عنوان معیار قرار گرفته شده و این سوال طرح می‌‎شود که بر مبنای گفتمان اخلاقی امام علی (ع)، اخلاق چگونه به دست‎یابی به تمدن منتج می‌‎شود. به نظر می‌رسد، بر مبنای گفتمان اخلاقی امام علی (ع)، اخلاق با تأمین کرامت انسان‌ها، امکان دست‌یابی به تمدن را فراهم می‌آورد و میان اخلاق و تمدن نیز رابطه قوام‌بخشی متقابل برقرار است؛ یعنی جامعه با دست یافتن به سطحی از تمدن، به سطح بالاتری از اخلاق نائل خواهد شد و بر سایر عرصه‌ها نظیر حقوق بشر اثر خواهد نهاد. کرامت انسان نه تنها به خودی خود یک حق اساسی است، بلکه پایه واقعی حقوق اساسی را تشکیل می‌دهد. دستاورد پژوهش حاضر این است که اساس و محور اخلاق اسلامی، کرامت نفس است؛ زیرا بدون توجه به کرامت انسانی، هر نوع اخلاق و تربیتی رنگ می‌بازد. گفتمان اخلاقی حضرت علی(ع) مؤید حفظ کرامت انسانی بوده و شاخص‌هایی مانند عدالت در همه ابعاد اعم از سیاسی، اقتصادی و اجتماعی، برابری در انسانیت، پرهیز از ظلم، مسئولئیت‌‎‌پذیری، انتقادپذیری از جمله شاخص‌‌های آن می‌باشد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The Mutual Consistency of Ethics and Civilization in Imam Ali's Discourse; Emphasizing Human Dignity

نویسندگان English

Mojtaba Abdolmaleki 1
Hasan Shamsini Ghiasvand 2
Rahim Khasto 3
Saeid Moghimi 4
1 PhD student in political science, majoring in political thought. Karaj Branch, Islamic Azad University, Karaj, Iran
2 Assistant Professor, Department of Political Science, Takestan Branch, Islamic Azad University, Takestan, iran.
3 Assistant Professor of Political Science, Karaj Branch, Islamic Azad University, Karaj, Iran
4 Assistant Professor, Department of Political Science, Karaj Branch, Islamic Azad University, Karaj, Iran
چکیده English

Ethics is one of the most important categories that humanity has always needed in its life. The issue of this research is based on the relationship between ethics and civilization. To explain the relationship between these two variables, the ethical discourse of Imam Ali (AS) is used as a criterion and the question is raised that how ethics leads to the achievement of civilization based on the ethical discourse of Imam Ali (AS). It seems that, based on the ethical discourse of Imam Ali (AS), ethics provides the possibility of achieving civilization by ensuring the dignity of humans, and there is a mutually reinforcing relationship between ethics and civilization; that is, by achieving a level of civilization, society will achieve a higher level of ethics and will affect other areas such as human rights. Human dignity is not only a fundamental right in itself, but also constitutes the real foundation of fundamental rights. The achievement of the present research is that the basis and axis of Islamic ethics is the dignity of the self; because without paying attention to human dignity, any type of ethics and education loses its color. The moral discourse of Imam Ali (AS) supports the preservation of human dignity, and its indicators include justice in all dimensions, including political, economic, and social, equality in humanity, avoidance of oppression, responsibility, and acceptance of criticism.

کلیدواژه‌ها English

Imam Ali
ethics
civilization
dignity
virtue
human rights
قرآن کریم.
نهج البلاغه.
ابن فارس، ابوالحسین احمد (1404). معجم مقاییس اللغه. قم، مکتب الاعلام الاسلامی.
ابن منظور، محمد بن مکرم (1408). لسان العرب. بیروت، دارالاحیاء التراث العربی.
اسلامی، حسن (1383)، نسبت اخلاق و سیاست، بررسی چهار نظریه. علوم سیاسی، 7(26)، 141-162.
آمدی، عبدالواحد بن محمد (1410). غرر الحکم و درر الکلم‌. قم، دارالکتب اسلامی.
بحرانی، کمالالدین میثم (1412). شرح نهج البلاغه. بیروت، احیاء التراث العربی.
برزگر، محمدعلی (1384). اخلاق و سیاست در اندیشه و رفتار سیاسی امام علی (ع). قم، زمزم هدایت.
دشتی، محمد (1379). امام علی(ع) و اخلاق اسلامی. قم، موسسه فرهنگی تحقیقاتی امیرالمومنین(ع).
راغب اصفهانی، حسین بن محمد (1404). المفردات فی غریب القران. تهران، نشرکتاب.
زمانی محجوب، حبیب (1403). مؤلفه‌های تمدن‌ساز در سیرۀ امام علی (ع) با رویکرد قرآنی. قرآن فرهنگ و تمدن، 5 (1)، 44-75.
طالقانی، شیرین (1396). اخلاق فضیلت جدید، چیستی و چرایی. اطلاعات حکمـت و معرفـت، 13(10)، 12-19.
الطباطبائی البروجردی، السید حسین (1407). جامع احادیث الشیعه. قم، مدینه العلم.
عضدانلو،حمید (1375)، درآمدی برگفتمان یاگفتمانی درباره گفتمان. اطلاعات سیاسی اقتصادی، 10(103-104)، 47-52.
فراهیدی، خلیل بن احمد (1410). العین. قم، دارالهجره.
فصیحی، محمدجواد (1399)، تمدن­سازی در حکومت عدل علی(ع). تأمل. 5(9)، 5-16.
کرمی، محسن، و کرمی فریدنی، علی (1370). ظهور و سقوط تمدنها از دیدگاه قرآن. قم، نسیم انتظار.
کمره‌ای، محمدباقر (1380)،  علی(ع) و تمدن اسلامی: امام علی ع از نگاه دانشوران. (مهدی مهریزی و هادی ربانی، محققان). تهران، وزرات فرهنگ و ارشاد اسلامی.
مجلسی، محمدباقر(1403ق). بحار الانوار الجامعه لدرر أخبار الائمه الاطهار. بیروت، دار احیاء التراث العربی.
محمدی ری­شهری، محمد (1375). میزان الحکمه. قم، دارالحدیث.
مطهری، مرتضی (1368). اسلام و مقتضیّات زمان. تهران، صدرا.
منتظری، حسینعلی(1379). مبانی فقهی حکومت اسلامی. (محمود صلواتی، مترجم). تهران، سرایی.
یوسفیان، نعمت الله (1376). اخلاق اسلامی. قم، اداره آموزشهاى عقیدتى سیاسى نمایندگى ولى فقیه در سپاه‌.

  • تاریخ دریافت 05 مرداد 1403
  • تاریخ بازنگری 27 آبان 1403
  • تاریخ پذیرش 30 آبان 1403