مطالعات سیاسی تمدن نوین اسلامی

مطالعات سیاسی تمدن نوین اسلامی

تحلیل ظرفیت‌های تمدنی نظریه مقاومت در معنا بخشی تمدنی به مفهوم «امت»

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه علوم سیاسی، پژوهشکده مطالعات سیاسی، پژوهشگاه علوم اسلامی امام صادق (ع)، قم، ایران
2 دانش آموخته دکتری تاریخ و تمدن ملل اسلامی، دانشکده علوم انسانی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران
چکیده
مهمترین بخش هر نظریه‌ علمی سازه مفهومی است که نظریه بر آن بنا شده است. شناخت این مفاهیم و درک جایگاه آنها در نظام معنایی نظریه به شناخت و تبیین ظرفیت ‌های نظریه کمک می‌کند. مفهوم امت از مفاهیم پرکاربرد در نظریه مقاومت است. اینکه ظرفیت‌ های تمدنی مفهوم امت در شبکه مفهومی نظریه مقاومت چگونه معنابخشی می‌ شود؟ پرسش اصلی این مقاله است. برای پاسخ به این پرسش از چهارچوب روش‌شناسی بنیادین تکوین نظریه‌های علمی استفاده شده است. یافته ‌های مقاله نشان می ‌دهد که مفهوم« امت» از مفاهیم انتزاعی نظریه مقاومت است، که با قید انضمامی « اسلام» در مقیاسی تمدنی معنابخشی می‌ شود و برای امتداد یافتن در اجتماع از سه مفهوم عملیاتی بهره می‌ گیرد که هر سه مفهوم از ظرفیت و کارکرد تمدنی برخوردار هستند. این سه مفهوم عملیاتی عبارتند از؛ 1ـ مفهوم « پیوند ولایتی»؛ که رابطه امام و مأموم در امت اسلامی را به تصویر می‌ کشد و ظرفیت قابل توجهی در شبکه سازی رهبری تمدن نوین اسلامی دارد. در طول تاریخِ مقاومت همه الگوهای عملیاتی مقاومت متکی به پیوند ولایتی بودند.2ـ  مفهوم «تجمیع قدرت»؛ این مفهوم در مقابل دو مفهوم تجزیه و تفویض قدرت قرار می‌ گیرد و به صورت قابل توجهی تضمین کننده شبکه قدرت در تمدن نوین اسلامی است 3ـ مفهوم «منافع امت محور»؛ این مفهوم جهت دهنده منافع فردی، صنفی و ملی است و به تبیین مزایا، محاسن و مطلوب‌های می‌ پردازد که تمدن نوین اسلامی برای تشکیل و بقا خود به آن نیازمند است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Analysis of the Civilizational Capacities of the Theory of Resistance in Giving Civilizational Meaning to the Concept of "Nation"

نویسندگان English

Hossein Mircheraghkhani 1
Abolghasem Azimi 2
1 Assistant Professor, Department of Political Science, Institute of Political Studies, Research Institute of Islamic Sciences, Imam Sadiq (AS), Qom, Iran
2 PhD in History and Civilization of Islamic Nations, Faculty of Humanities, Qom Branch, Islamic Azad University, Qom, Iran
چکیده English

The most important part of any scientific theory is the conceptual structure on which the theory is based. Knowing these concepts and understanding their place in the semantic system of the theory helps to know and explain the capacities of the theory. The concept of Emmett is one of the most widely used concepts in resistance theory. How are the civilizational capacities of the concept of nation given meaning in the conceptual network of resistance theory? This is the main question of this article. To answer this question, the fundamental methodological framework of the development of scientific theories has been used. The findings of the article show that the concept of "nation" is one of the abstract concepts of the theory of resistance, which is given meaning by the concrete adverb "Islam" on a civilizational scale and uses three operational concepts to expand in the society, all three concepts of capacity and They have a civilizational function. These three operational concepts are; 1- The concept of "provincial connection"; which portrays the relationship between Imam and Mamum in the Islamic Ummah and has a significant capacity in building the leadership network of the modern Islamic civilization. Throughout the history of the resistance, all operational models of the resistance relied on provincial ties. 2- The concept of "consolidation of power"; This concept is placed in front of the two concepts of separation and delegation of power and significantly guarantees the power network in the modern Islamic civilization. This concept directs individual, union and national interests and explains the advantages, virtues and ideals that modern Islamic civilization needs for its formation and survival.

کلیدواژه‌ها English

Theory of Resistance
Civilizational Capacities
Conceptual Network
Concept of Nation
قرآن کریم.
افتخاری، اصغر (1399). مقاومت در اسلام؛ نظریه و الگو. تهران، اندیشه سازان نور.
اندیشمندان جهان اسلام (1392). امت اسلامی و برنامه‎های راهبردی برای رویارویی با چالش‎های فراروی وحدت. مجموعه مقالات بیست و دومین کنفرانس بینالمللی وحدت اسلامی، تهران، مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی.
بابی اس، سعید (1390). هراس بنیادین(اروپامداری و ظهور اسلام گرایی). (غلامرضا جمشیدی‎ها و موسی عنبری، مترجم). تهران، دانشگاه تهران.
پارسانیا،حمید (1395). روششناسی انتقادی حکمت صدرایی. قم، کتاب فردا.
بیانات آیت‎الله خامنه‎ای، دسترسی در: https://farsi.khamenei.ir/speech
 
رحیم‎پور ازغدی، حسن (1397). امت اسلامی؛ بازخوانی اندیشه راهبردی رهبر معظم انقلاب درباره وحدت اسلامی به روایت حسن رحیم پورازغدی. تهران، انتشارات انقلاب اسلامی.
موسوی خمینی، سیدروح‎الله(1385)، صحیفه امام. تهران، موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینیŠ.
زارعان، احمد (1398). برسازی مفهوم امت شهروند در ژئوپلیتیک مقاومت. مطالعات راهبردی جهان اسلام، 21(77)، ۱۶۱-۱۹۰.
صلح میرزایی، سعید (1398). اندیشهی مقاومت از منظر حضرت آیتاللهالعظمی سیدعلی خامنهای (مد ظله العالی). تهران، انقلاب اسلامی
طباطبائی، سیدمحمدحسین (1374). تفسیر المیزان. (سیدمحمدباقر موسوی‎همدانی، مترجم). قم، دفتر انتشارات اسلامی.
فوکویاما، فرانسیس (1393)، پایان تاریخ و انسان واپسین. (زهره عربی و عباس عربی، مترجم). تهران، سخنکده.
قرضاوی، یوسف (1384) امت اسلامی، چالشها و امیدها. (جهانگیر ولدبیگی، مترجم). تهران، احسان.
مصلایی‎پور، عباس، و پروینی، ایوب (1396). بررسی تطبیقی مفهوم امت با تکیه بر آراء تفسیری مفسران. مطالعات تفسیری، 8(29)، 91-104.
میرچراغ‎خانی، حسین (1401). تبیین نظریه مقاومت مبتنی بر اندیشه امامین انقلاب اسلامی. قم، زمزم هدایت.

  • تاریخ دریافت 13 مرداد 1403
  • تاریخ بازنگری 24 آبان 1403
  • تاریخ پذیرش 25 آبان 1403