مطالعات سیاسی تمدن نوین اسلامی

مطالعات سیاسی تمدن نوین اسلامی

بررسی مفهومی نقش و رابطه تمدن و تجدد در کتاب تنبیه الامه و تنزیه المله

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار گروه علوم سیاسی، مرکز پژوهشی تمدن اسلامی، قم، ایران
2 دانشجوی دکترای تاریخ تشیع، دانشکده شیعه شناسی، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران
چکیده
چکیده
"تنبیه الامه و تنزیه المله" اثری است که در دوره انقلاب مشروطه توسط آیت الله محمدحسن نائینی غروی نگاشته شد. هدف اصلی کتاب، نفی استبداد و ارائه ادله صحت حکومت مشروطه بر پایه شیعه است. از لابلای مطالب عدیده کتاب، علی رغم اشاره پراکنده به تمدن و تجدد،جایگاه و رابطه آن دو در نقد و نفی استبداد و تایید و تأکید بر مشروطیت واضح نیست، از این رو، تعریف دو مفهوم تمدن و تجدد و سنجش اولویت و ارجعیت آن مسأله ای است که مقاله حاضر در پی رمزگشایی از آن است به علاوه، توضیحات نائینی درباره تمدن و تجدد، زوایای جدیدی از تفکر او را نمایان می‌سازد .با بررسی کتاب، نگاه آیت‌الله نائینی به ارجاع تمدن یا تجدد را مورد تجزیه و تحلیل قرار داده و تأثیر این دو در اثبات حقانیت مشروطه را بررسی می‌نماید. این ارجاع به تمدن یا تجدد به عنوان یک استدلال قوی در اثبات حقانیت حکومت مشروطه برجسته می‌شود. یافته مهم این بررسی نشان می‌دهد که ارتباط محکمی بین تمدن و تجدد با دانایی وجود دارد. همچنین، هر نوع شکست و ناکامی سیاسی-اجتماعی را به بی‌عملی و بی‌علمی باز می‌گرداند .
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Conceptual examination of the role of civilization and modernity in the Tanbih al-Ummah and Tanzih al-Millah

نویسندگان English

Morteza shirody 1
Majid Razmi Fard (Khalifazadeh) 2
1 Associate Professor of Political Science, Islamic Civilization Research Center
2 PhD student of Shia history, Faculty of Shia Studies, University of Religions and Denominations, Qom, Iran
چکیده English

Abstract
"Tanbiyyah al-Uma wa Tanziyyah al-Mulleh" is a work written by Ayatollah Mohammad Hassan Naini Gharavi during the constitutional revolution. The main purpose of the book is to negate tyranny and present evidence of the correctness of the Shia-based constitutional government. From the many contents of the book, despite the scattered reference to civilization and modernity, the place and relationship of the two in criticizing and negating tyranny and affirming and emphasizing constitutionalism is not clear, hence, defining the two concepts of civilization and modernity and assessing their priority It is a problem that the present article seeks to decipher. In addition, Naini's explanations about civilization and modernity reveal new angles of his thinking. By reviewing the book, Ayatollah Naini's view on the reference to civilization or modernity has been analyzed. and examines the effect of these two in proving the legitimacy of the constitution. This reference to civilization or modernity stands out as a strong argument in proving the legitimacy of the constitutional government. The important finding of this study shows that there is a strong connection between civilization and modernity with knowledge. Also, any kind of failure and political-social failure returns to inaction and ignorance.

کلیدواژه‌ها English

"Ayatollah Naini"
"civilization"
"modernization"
"constitution"
"political tyranny"."Political and religious tyranny"
آدمیت، فریدون(1401). ایدئولوژی نهضت مشروطیت ایران. تهران، گستره.
ابن خلدون، عبدالرحمن(1359). مقدمه. (محمد پروین گنابادی، مترجم). تهران، بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
اعوانی، غلامرضا (1372). فرهنگ و تمدن اسلامی. نامه فرهنگ. (12)، 10-1.
بابایی، محمد (1382). امام خمینی در بستر سنت و تجدد. بازتاب اندیشه. (39)، 58-54.
بیگدلو، رضا (1380). باستانگرایی در تاریخ معاصر ایران. تهران، مرکز.
حائری، عبدالهادی (1367). نخستین رویارویی اندیشهگران ایران با دو رویه تمدن بورژوازی غرب. تهران، امیرکبیر.
داوری اردکانی، رضا (1384). رساله در باب سنت و تجدد. تهران، ساقی.
دورانت، ویل (1358). درسهای تاریخ. (احمد بطحائی، مترجم). تهران، کتاب‎های جیبی.
‫رحیمی، حسن (۱۳۹۴). بررسی تطبیقی دیدگاه های علامه نائینی و اقبال لاهوری درباره تمدن غرب (پایان‎نامه کارشناسی ارشد). مشهد، دانشگاه فردوسی مشهد.
رفعتی، جهانگیر (1384). سنت متجدد. زمانه، 4 (31)، 44-33.
سلیمانی، جواد (1380). جامعه مدنی و میرزای نائینی. معرفت، (51)، 102-96.
شهابی، محمود (1321). تقریرات اصول. تهران، علمی.
شیرودی، مرتضی(1400). مواجهه مفهومی بوم‎گرایانه سیدجمال‎الدین اسدآبادی و آیت‎الله محمدحسین نائینی غروی با تمدن غرب. علم و تمدن در اسلام، 2(8)، 126-112.
عرفان، امیرمحسن (1402). گفتگوی علمی. شبکه اجتهاد، دسترسی در: https://ijtihadnet.ir.
عنایت، حمید (1356). سیری در اندیشه سیاسی عرب. تهران، امیر کبیر.
فراتی، عبدالوهاب(1375). مروری بر اندیشه سیاسی آیت‎الله نائینی. حکومت اسلامی، 1(1)، 52-34.
فیرحی، داود (1395). نایینی و آستانه تجدد، دین‎آنلاین، دسترسی در: https://www.dinonline.com/6461/__trashed-3388
فیرحی،داود (1395). آستانه تجدد؛ در شرح تنبیه الامه و تنزیه المله. تهران، نشرنی.
کچوئیان، حسین(1382). حق‎محوری تجدد و تکلیف‎مداری سنت. علوم سیاسی، 6(22)، 27-17.
کچوئیان، حسین(1383). تجدد از نگاهی دیگر. تهران، سینا.
گنون، رنه(1372). بحران دنیای متجدد. (ضیاءالدین دهشیری، مترجم). تهران، امیرکبیر.
گوستالوبون، روبرت (1347). تاریخ تمدن اسلام و غرب. (سیدهاشم حسینی، مترجم). تهران، اسلامیه.
مصباح یزدی، محمدتقی(1368). جامعه و تاریخ از دیدگاه قرآن، تهران، سازمان تبلیغات اسلامی.
میراحمدی، منصور (1382). جریان اصلاح‎طلبی دینی در جهان اسلام. فرهنگ و اندیشه، (5)، 70-69.
نائینی غروی، محمدحسین (1361). تنبیهالامه و تنزیهالمله. (سیدجواد ورعی، مصحح). تهران، سهامی انتشار.
نائینی، محمدحسین (1334). تنبیه الامه و تنزیه المله یا حکومت از نظر اسلام. (سیدمحمود طالقانی، مصحح). تهران، سهامی انتشار.
نجفی، موسی (1373). نقد و ارزیابی دمکراسی اجتماعی در نظریه سیاسی میرزای نائینی. مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، 32(1144)، 218-193.
نجفی، موسی (1385). فلسفه تجدد در ایران. تهران، بین‎الملل.
نقدی پور، محمود، بوشاسب گوشه، فیض‎الله، و ترابی فارسانی، سهیلا (1397). دیدگاه علمای شیعه ایران پیرامون مظاهر تمدن غرب( مطالعه تطبیقی آراء و نظرات شیخ فضل الله نوری و آیت الله نائینی). راهبرد اجتماعی فرهنگی، 7(2)، 383-362.
 

  • تاریخ دریافت 04 خرداد 1403
  • تاریخ بازنگری 27 شهریور 1403
  • تاریخ پذیرش 14 مهر 1403