مطالعات سیاسی تمدن نوین اسلامی

مطالعات سیاسی تمدن نوین اسلامی

بررسی نقش مشارکت اجتماعی بسیج در شکل گیری تمدن نوین اسلامی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار گروه جامعه شناسی، دانشکده علوم انسانی و قدرت نرم، دانشگاه افسری و تربیت پاسداری امام حسین (ع)، تهران، ایران
2 دانش آموخته دکتری جامعه شناسی، دانشکده علوم اجتماعی و روانشناسی، واحد خلخال، دانشگاه آزاد اسلامی، خلخال، ایران
3 کارشناسی ارشد جغرافیا، دانشکده پیامبر اعظم (ص)، دانشگاه جامع امام حسین(ع)، تهران، ایران
چکیده
بسیج مستضعفین که یکی از معماری‎های اثرگذار امام خمینی(ره) می‌باشد، به‎عنوان نهادی جهادی در همه عرصه‎های گونان نقش‌آفرینی می‎کند که در دفاع مقدس، دفاع از حرم و برنامه‎های گوناگون انقلاب اسلامی اثرگذار بوده و الگوی مناسبی برای کشورهای جبهه مقاومت اسلامی ارائه داده است. این پژوهش با هدف بررسی نقش مشارکت اجتماعی بسیج در شکل‎گیری تمدن نوین اسلامی با روش آمیخته انجام شده است. ابتدا در دیدگاه‎های مقام معظم رهبری تمدن‎سازی بسیج به شکل تحلیل مضمون و با روش کیفی انجام شد و سپس با روش کمی مشارکت اجتماعی بسیج با شاخص‎های خودباوری اجتماعی، سرمایه اجتماعی، سرمایه اقتصادی و سابقه عضویت در بسیج مطالعه شد. در روش کیفی نمونه با اشباع نظری به دست آمد جامعه آماری پژوهش، همه اعضای بسیج سپاه خلخال بوده که با استفاده از فرمول کوکران 367 نفر به عنوان  حجم نمونه تعیین شد. روش نمونه­گیری پژوهش از گونه خوشه­ای و ابزار گردآوری داده­ها پرسشنامه پژوهشگر ساخته است که روایی آن صوری با نظر جامعه‎شناس‎ها و روش‎شناس‎ها به دست آمده است و پایایی آن برای متغیرهای پژوهش از 811./. تا 930/. بوده است در بخش کیفی 23 مضمون پایه در 6 مضمون سازمان دهنده به مضمون مرکزی نقش بسیجیان تمدن‎ساز ارتباط یافت که انتظارهای از بسیج از سوی فرمانده معظم کل قوا است. نتایج بدست آمده کمی برای مشارکت اجتماعی نشان داد، میانگین مشارکت اجتماعی بسیجیان خلخال در حد متوسط بوده است. تحلیل فرضیه‎های پژوهش بیان می‎کند، احساس خودباوری اجتماعی، سرمایه اجتماعی، سرمایه اقتصادی و سابقه عضویت در بسیج، نقش معناداری بر مشارکت اجتماعی اعضای بسیج در پیشرفت و ایجاد فضای رو به جلو و تمدن سازی دارند. شاخص­های برازش مدل معادلات ساختاری نشان داد بین داده­های تجربی با مدل مفهومی پژوهش همخوانی بالایی وجود دارد. مقایسه انتظار و وضعیت شناسی نشان می‌دهد که بسبج در اندازه متوسط نقش تمدن سازی را با شاخص مشارکت با معرف های خودباوری، سرمایه های اجتماعی و... عضویتش انجام داده است برای ایفای نقش آرمانی باید بیشتر مجاهدت کند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Examining the role of Basij social participation in the formation of modern Islamic civilization

نویسندگان English

Rashidi Mohammad Reza 1
Parviz Saboori 2
Mohsen Radmehr 3
1 Associate Professor, Department of Sociology, Faculty of Humanities and Soft Power, Imam Hossein University of Officer Training and Guard Training, Tehran, Iran
2 PhD in Sociology, Faculty of Social Sciences and Psychology, Khalkhal Branch, Islamic Azad University, Khalkhal, Iran
3 MA in Geography, Faculty of the Prophet, Imam Hussein University, Tehran, Iran
چکیده English

Basij Mustafafin, which is one of the influential architectures of Imam Khomeini (RA), plays a role as a Jihadist institution in all fields, which is effective in the defense of the sacred, the defense of the shrine, and various programs of the Islamic Revolution, and is a model It is suitable for the countries of the Islamic Resistance Front. This research was conducted with the aim of investigating the role of Basij social participation in the formation of modern Islamic civilization with a mixed method. First, based on the views of the Supreme Leader, Basij civilization was carried out in the form of content analysis and with a qualitative method, and then, with a quantitative method, Basij's social participation was studied with indicators of social self-confidence, social capital, economic capital, and history of membership in Basij. In the qualitative method, the sample was obtained with theoretical saturation. The statistical population of the research was all the members of the Khalkhal Corps, which was determined as the sample size of 367 people using Cochran's formula. The sampling method of the research is a cluster type and the tool of data collection is a researcher's questionnaire, the validity of which has been obtained with the opinion of sociologists and methodologists, and its reliability for the research variables is 811. /. up to 930/. In the qualitative part, 23 basic themes in 6 organizing themes were related to the central theme of the role of civilizing Basij, which is the expectations of Basij from the Supreme Commander. The obtained results showed little for social participation, the average social participation of Khalkhal Basijians was average. The analysis of the hypotheses of the research states that the feeling of social self-confidence, social capital, economic capital and history of membership in Basij have a significant role on the social participation of Basij members in the development and creation of a forward-looking atmosphere and civilization. The fit indices of the structural equation model showed that there is a high agreement between the experimental data and the conceptual model of the research. The comparison of expectation and situation shows that Basabj has played the role of civilization in an average size with the index of participation with the indicators of self-confidence, social capital, etc., its membership should strive more to fulfill the ideal role.

کلیدواژه‌ها English

Social Participation
Modern Islamic Civilization
Social Self-confidence
Economic and Social Capital
Basij Members
اسکوگان، وسلی جی (1376). مشارکت اجتماعی و مراقبت انتظامی همگانی، کتاب سال امنیت اجتماعی. (ابراهیم مسعودنیا، مترجم). تهران، نشر آشنایی.
اکبری، مرتضی، و رضایی، فریدون (1394). واکاوی شاخصه‌های تمدن نوین اسلامی در اندیشه مقام معظم رهبری(مدظله). مطالعات الگوی پیشرفت ایرانی و اسلامی، 3(5)، 104-85.
باباخانی، فرهاد، یزدانی نسب، محمد، و نوری، مهدی (1392). بررسی عوامل مؤثر بر مشارکت نیروهای داوطلب مردمی در زمان بحران، مدیریت بحران، 2(4)، 13-5.
بشیریه، حسین.(1384). جامعه مدنی و توسعه سیاسی در ایران. تهران، نشر علوم نوین.
https//:khamenei.farsi. ir بیانات آیت الله خامنه­ای، دسترسی در
بیرو، آلن (1380). فرهنگ علوم اجتماعی. (باقر ساروخانی، مترجم). تهران، کیهان.
پیام­های آیت الله خامنه­ای، دسترسی در https//:khamenei.farsi
تاجبخش، کیان (1389). سرمایه اجتماعی (اعتماد، دموکراسی و توسعه).(افشین خاکباز و حسن پویان، مترجمان) تهران، شیرازه.
تلاشان، حسن (1399). الزامات سیاسی تحقق تمدن نوین اسلامی، تمدن اسلامی و دین پژوهی،2(6)، 26-10.
توسلی، غلام عباس (1382).مشارکت اجتماعی در شرایط جامعه آنومیک، تهران، دانشگاه تهران.
جان احمدی (1388). تاریخ فرهنگ و تمدن اسلامی، قم، معارف.
جهانگیر، کتایون، استوار ایزدخواه، یاسمین، و آذین، سیدعلی (1389). بررسی میزان مشارکت مردم در مقابله با بلایای طبیعی در استان خوزستان : دیدگاه های مسئولین. فصلنامه علمی امداد و نجات، 2(4)، 11-20.
چلبی، مسعود (1388). بررسی تجربی نظام شخصیت در ایران. تهران، مؤسسه پژوهشی فرهنگ، هنر و ارتباطات.
خواجه نصیرالدین طوسی، محمدبن محمد (1399). اخلاق ناصری. تهران، فردوس.
رضادوست، کریم، و قلیچی، مریم (1399). نقش فرهنگیان بسیجی در تحقق تمدن نوین اسلامی، کنفرانس ملی مؤلفه­های تمدن­ساز در بیانیه گام دوم انقلاب.
روشه، گی (1400). تغییرات اجتماعی.( منصور وثوقی، مترجم). تهران، نی.
ریتزر، جرج. (1401). مبانی نظریه جامعه شناختی معاصر و ریشه های کلاسیک آن، (شهناز مسمی­پرست، مترجم). تهران، ثالث.
شارع پور، محمود، و خوش فر، غلامرضا. (1383). رابطه سرمایه فرهنگی با هویت اجتماعی جوانان، نامه علوم اجتماعی، (20).
شانی، مرتضی (1384). مدیریت بحران. تدبیر، 16(159)، 60-61
شهیدی پاک، محمدرضا (1399). مفهوم علم در تمدن اسلامی، دستاوردهای نوین در مطالعات علوم انسانی، 3(24)، 154- 139.
طوسی، محمدعلی (1380). مشارکت(در مدیریت و مالکیت). تهران، مرکز مدیریت دولتی ریاست جمهوری.
عصمتی پور، محمدحسین (1385). آشنایی با نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران، تهران، اداره آموزش سپاه.
علوی تبار، علیرضا (1379). بررسی الگوی مشارکت کارکنان در اداره امور شهرها، تجارب جهانی و ایران. تهران، مرکز مطالعات و برنامه ریزی شهری.
عمید، حسن ( 1393 ). فرهنگ لغت فارسی، تهران، امیرکبیر.
فیلد، جان (1388). سرمایه اجتماعی.( غلامرضا غفاری و حسین رمضانی، مترجمان). تهران، انتشارات کویر.
فوزی، یحیی، و صنم زاده، محمودرضا (1391). تمدن اسلامی از دیدگاه امام خمینی رحمه الله علیه، تاریخ فرهنگ و تمدن اسلامی، 3(9)، 40-7.
قاسمی پویا، اقبال ( 1382 ). مشارکت در فعالیت های آموزشی و پرورشی، تهران، انتشارات کویر.
-قیصری، نوراله (1398). مشارکت اجتماعی معناکاوی یک مفهوم راهبردی، مطالعات راهبردی ناجا، 14(11)،  51-39.
کلمن، جیمز (1386). بنیادهای نظریه اجتماعی.( منوچهر صبوری، مترجم). تهران، نی.
محسنی تبریزی، علیرضا (1393). بیگانگی، مانعی برای مشارکت و توسعه ملی، نامه پژوهش، 1(1)، 89-110.
مرادی پردنجانی، حجت اله، و مطلبی، ساناز (1393). بررسی عوامل مؤثر در مشارکت اعضای بسیج در ارتقای نظم و امنیت اجتماعی جامعه، مطالعات راهبردی بسیج، 17(64)، 95-87.
مقیسه، رضا، تولایی، محمد، و کیقبادی، علیرضا (1401). نقش ماهیتی و فناورانه بسیج در تمدن‌سازی نوین اسلامی در اندیشه امام خامنه­ای، مطالعات سیاسی تمدن نوین اسلامی، 2(4)، 100-81.
نوغانی، محسن، آهنچیان، محمدرضا، و رفیعی، محمدتقی. (1390). تأثیر سرمایه های اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی بر موفقیت در آزمون سراسری ورود به دانشگاه، جامعه شناسی آموزش و پرورش، 1(1)، 218-191.
یاقوتی، ابراهیم.(1398). مؤلفه ها و راهکارهای تمدن نوین اسلامی در اندیشه های امام خمینی(ره) و مقام معظم رهبری(مدظله العالی). شاهد اندیشه، 1(1)، 138-107.
همتی، همایون، ناظمی اردکانی، مهدی، پیروزمند، علیرضا، و خورشیدی، محمد. (1398). کارکردهای بسیج جهان اسلام در تمدن سازی اسلامی، مطالعات مدیریت راهبردی دفاع ملی، 3(12)، 244-219.
Eric, purtic. (2011). Volunteer participation in wartime. Journal of contingency and crisis management, 4(1).
Foster, Hawaii, & Wuorinen, Anderson. )1976.( British Columbia’s Tsunami Warning System: An Evaluation. University of Victoria syesis.
-Pouport Bill, & Robert Anderson. (2008). Repellent factors of social participation in London. British journal of social work, 21, (2).

  • تاریخ دریافت 08 فروردین 1403
  • تاریخ بازنگری 16 مرداد 1403
  • تاریخ پذیرش 17 مرداد 1403