مؤلفه ها و شاخص های تمدن نوین اسلامی از دیدگاه آیت الله خامنه ای

نویسنده

استادیار گروه تاریخ و تمدن اسلامی، پژوهشگاه علوم اسلامی امام صادق(ع)

چکیده

همه تمدنها مبتنی بر مؤلفه ها و شاخص هایی هستند که برخی از آنها از حیث عنوان، عام و از حیث محتوا، خاص هستند. سؤال اصلی نوشتار این است که مؤلفه ها و شاخص های تمدن نوین اسلامی کدامند؟ از آنجا که مبدع نظریه تمدن نوین اسلامی حضرت آیت الله خامنه ای است، نگارنده کوشیده است با بررسی و جستجو در بیانات و سخنان ایشان، مؤلفه ها و شاخص های تمدن نوین اسلامی را تبیین نماید.
یافته های تحقیق بیانگر آن است که تمدن نوین اسلامی دارای مؤلفه ها و شاخص های ذیل است: مؤلفه های دینی با شاخص دین و معنویت؛ مؤلفه های اخلاقی با شاخص اخلاق و کرامت انسانی؛ مؤلفه های اجتماعی با شاخص عقلانیت، امید و خودباوری، نظم و قانومندی، وحدت و همبستگی، تلاش و مجاهدت، عدالت ؛ مؤلفه های سیاسی با شاخص حکومت، مردم سالاری دینی، استقلال، آزادی، امنیت و اقتدار نظامی، مؤلفه های اقتصادی با شاخص رفاه و پیشرفت؛ مؤلفه های علمی با شاخص علم و فناوری.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Components and Parameters of Modern Islamic Civilization from the Perspective of Ayatollah Khamenei

نویسنده [English]

  • Habib Zamani Mahjoub
Assistant Professor, Department of Islamic History and Civilization, Imam Sadegh(PBU) Institute of Islamic Sciences
چکیده [English]

All civilizations are based on components and parameters, some of which are general in terms of title and specific in terms of content. The main question raised in this article is what are the components and parameters of the new Islamic civilization. Since Ayatollah Khamenei is the inventor of the theory of modern Islamic civilization, the researcher attempts to explain the components and parameters of modern Islamic civilization by exploring his statements and speeches.
The findings of the research indicate that the new Islamic civilization has these components and parameters: Religious components with the parameter of religion and spirituality; Moral components with the parameter of morality and human dignity; Social components with the parameter of rationality, hope and self-confidence, order and lawfulness, unity and solidarity, endeavor and struggle and justice; Political components with the parameter of government, religious democracy, independence, freedom, security and military authority; Economic components with the parameter of welfare and progress; Scientific components with the parameter of science and technology.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Modern Islamic Civilization
  • Ayatollah Khamenei
  • Component and parameter
ابن خلدون، عبدالرحمن(1366). مقدمۀ ابن خلدون، ترجمه محمد پروین گنابادی ، تهران: علمی فرهنگی.
آرمسترانگ، کارن(1395).  محمد(ص): پیامبری برای زمانه ما، ترجمه علیرضا رضایت، تهران: حکمت.
اکبری، مرتضی و فریدون رضائی(1394)، « واکاوی شاخصه‌های تمدن نوین اسلامی در اندیشه مقام معظم رهبری(مدظله)»، دوفصلنامه الگوی پیشرفت اسلامی و ایرانی، سال سوم، شماره 5، بهار و تابستان 1394، ص85-108.
آگ برن، ویلیام فیلدینگ و مایرفرانسیس نیم کوف(1354). زمینه جامعه شناسی، ترجمه امیرحسین آریانپور، تهران: شرکت سهامی کتابهای جیبی.
امیدی، مهدی(1398).«تحلیل مناسبات ساختاری مردم سالاری دینی و نظام سازی تمدنی بر اساس نظریه وحدت در عین کثرت»، عیار تمدنی جهوری اسلامی ایران، قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
ایازی، سیدعلی نقی (1398).«عوامل مؤثر بر شکل گیری تمدن نوین اسلامی در بیانات مقام معظم رهبری»، مجموعه آثار علمی همایش بیانیه گام دوم انقلاب و تمدن نوین اسلامی، قم: مؤسسه بوستان کتاب.
بابایی، حبیب الله(1394). «عیار و اساس در اسلامی بودن تمدن»، فصلنامه نقد و نظر، سال بیستم، شماره چهارم، زمستان 1394، صص31-54.
بابایی، حبیب الله(1396). « تنوع اسلامی در فرایند تمدنی»، فصلنامه نقد و نظر، ش 22، زمستان 1396، صص4-27.
بابایی، حبیب الله(1396). نشست علمی «نظم اسلامی در فرایند تمدنی»، پژوهشگاه علوم اسلامی امام صادق، 26/11/1396.
بن نبی، مالک(1359). شبکه روابط اجتماعی، ترجمه جواد صالحی، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
بهمنی، محمدرضا(1393). «تمدن نوین اسلامی در اندیشه آیت الله خامنه ای(چیستی و چگونگی تکامل تمدنی جمهوری اسلامی ایران)»، فصلنامه نقد و نظر، سال نوزدهم، شماره دوم، تابستان 1393، صص198-237.
بهمنی خدنگ، محمدرضا(1398). «صورت بندی مفهوم امت بر اساس المیزان؛ مدلی برای تحلیل عیار تمدنی جهوری اسلامی ایران»، عیار تمدنی جهوری اسلامی ایران، قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
جعفری تبریزی، محمدتقی(1396).  فلسفه تاریخ و تمدن، تهران: موسسه تدوین و نشر آثار علامه جعفری.
جوادی آملی، عبدالله(1388). جامعه در قرآن ،قم: اسراء.
خامنه ای، سیدعلی(1398). تمدن اسلامی، تدوین بنیاد فرهنگ و اندیشه اسلامی، قم: معارف.
خامنه ای، سیدعلی، بیانات و سخنرانی ها، دسترسی در سایت Khamenei.ir
خسروپناه، عبدالحسین و مهدی شاهرخ اصفهانی (1396). «تمدن اسلامی»، منظومه فکری آیت الله العظمی خامنه ای(نظام بینشی، منشی و کنشی)، عبدالحسین خسروپناه و جمعی از همکاران،  ج2، تهران: سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
خلیلیان اشکذری، محمدجمال و دیگران(1393)، معیارها و شاخص های پیشرفت انسانی از دیدگاه اسلام، قم: موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
خمینی، روح الله(1372). شرح چهل حدیث(اربعین حدیث)، تهران:موسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
داوری اردکانی، رضا(1379). اوتوپی و عصر تجدد، تهران: ساقی.
داوری اردکانی، رضا(1386). درباره علم، تهران: هرمس.
زمانی محجوب، حبیب(1396). «پیشرفت علمی کشور برمبنای آزاداندیشی»، فصلنامه پژوهشهای اجتماعی اسلام، ش115، زمستان 1396، صص127-148.
صدری، احمد(1380). مفهوم تمدن و لزوم احیای آن در علوم اجتماعی، تهران: مرکز بین المللی گفتگوی تمدنها و هرمس.
عبدالله جوادی آملی، «اصول پانزده گانه تمدن سازی»، دوفصلنامه اندیشه تمدنی اسلام، پاییز و زمستان 1394، ش 1.
عرفان امیرمحسن و علی بیات(1394). «آموزه امت اسلامی در قرآن و بازاندیشی در قابلیت های فرهنگی و تمدنی آن»، مجموعه مقالات تاریخ و تمدن اسلامی، به کوشش یداله حاجی زاده و محمدحسین دانشکیا، قم، معارف.
عماره، محمد(2005). هذا هو الاسلام؛ الدین و الحضاره  و عوامل امتیاز الاسلام، قاهره: مکتبه الشروق الدولیه.
غلامی، رضا(1396). فلسفه تمدن نوین اسلامی، تهران: شرکت انتشارات سوره مهر،
محمود عقاد، عباس(1999).  الاسلام و الحضاره الانسانیه، قاهره: دارالنهضه للطباعه و النشر و التوزیع.
مزلیش، بروس(1398). «خاستگاه ها و اهمیت مفهوم تمدن»، چیستی تمدن، ترجمه محمدحسین صالحی، جمعی از نویسندگان، قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگی اسلامی، 1398.
مطهری، مرتضی(بی تا). پیرامون انقلاب اسلامی، قم: دفتر انتشارات اسلامی.
معینی‌پور مسعود و رضا لک‌زایی(1391).« ارکان امت واحده و تمدن اسلامی از منظر امام خمینی(ره) و مقام معظم رهبری»، فصلنامه مطالعات انقلاب اسلامی، ش 28، بهار 1391، صص51-76.
میرباقری، سیدمحمد مهدی(1398). عصر جدید؛ خوانشی از مفاهیم و راهبرد‌های بیانیه گام دوم، قم: تمدن نوین اسلامی.
وزارت علوم، تحقیقات و فناوری(1388)، سند تحول راهبردی علم و فناوری کشور، اردیبهشت 1388، دسترسی در https://strategic.iut.ac.ir/sites/strategic/files/ufiles/t_Sanade%20Tahavol%20%28%2088-6-28%20%29.pdf