بررسی چیستی جهاد کبیر و نقش آن در تمدن سازی اسلامی

نویسنده

استادیار گروه معارف اسلامی دانشگاه جامع امام حسین (ع)

چکیده

حق و باطل دو جبهه تقابلی هستند که هریک شکست دیگری و تثبیت، توسعه و تجلی حاکمیت خود را در پهنه هستی دنبال می­کند. انقلاب اسلامی به عنوان­ نماینده جبهه حق و در ادامه خط انبیاء برای دستیابی به آرمان نهایی تشکیل تمدن اسلامی به مانند دیروز با چالش بزرگ دشمنان مستکبر و پرقدرت و تبعیت­­خواه مواجه است. جهاد کبیر نسخه قرآنی خداوند متعال به نبی مکرم(ص) برای مقابله با طاعت­خواهی کفار زمانه خود بود و امروز انقلاب اسلامی به­واسطه شباهت وضعیتی بسیار زیاد به پیامبر در سال­های آغازین دعوت الهی­اش و در هنگامه نزول آیه جهاد کبیر، به این نسخه برای حفظ و دستیابی به اهداف ترسیمی خود نیاز مبرم دارد. نگارنده با روش توصیفی تحلیلی، به بررسی چیستی جهاد کبیر از طریق تشریح سابقه تاریخی آن در صدر اسلام پرداخته و با رویکرد مقایسه و تطبیق آن را در ساحت انقلاب اسلامی موردبررسی قرار داده و بدین­وسیله به نقش بی­بدیلِ زمینه­سازی، مانع­زدایی و اقتدارافزایی جهاد کبیر در تمدن­سازی اسلامی صحه گذاشته است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Investigating the Nature of Jihad e Kabir and its Role in creating the Islamic Civilization

نویسنده [English]

  • Muhammad Alii Mashyekhipour
Assistant Professor of Imam Hossein Comprehensive University
چکیده [English]

Right and wrong are two opposing fronts, each of them try to defeat the other one and therefore, consolidate, develop, and manifest its own sovereignty over the universe. The Islamic Revolution, as the representative of the Right Front and the continuation of the line of prophets to achieve the ultimate goal of forming Islamic civilization, as it was in past, faces the great challenge of arrogant and powerful enemies who seek obedience of other nations. The Jihad e Kabir or cultural struggle was the Qur'anic instruction of Almighty Allah to the Holy Prophet to confront the infidels of his time who seek obedience of others. And today, the Islamic Revolution, due to the more similarity of its situation to the Prophet in the early years of his divine invitation and during the revelation of the verse of the Jihad e Kabir, urgently needs this prescription to maintain and achieve its predefined goals. Using a descriptive and analytical method, the researcher examines the nature of the Jihad e Kabir by explaining its historical background in the advent of Islam and by using an approach of comparison and adaptation has examined it in the field of the Islamic Revolution and thus has confirmed the unique role of grounding, removing the obstacles and increasing the authority of
the Jihad e Kabir in creation of Islamic civilization.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Jihad e Kabir
  • Prophet of Islam
  • Infidels
  • Islamic Revolution
  • Enemy
  • Islamic Civilization
قرآن کریم.
ابدالی محمدی، اکبر، اقتصاد مقاومتی: تفسیر جهاد کبیر، قم، جهاد دانشگاهی واحد قم، 1396.
ابن اثیر، مبارک بن محمد (1367).النهایة فی غریب الحدیث و الأثر، تصحیح محمود محمد طناحى و دیگران، چاپ چهارم‏ قم، اسماعیلیان، ج 1.
ابن شهرآشوب مازندرانى (1379). المناقب، ‏قم، علامه، ج 1.
ابن‏ابى‏حاتم، عبدالرحمن بن محمد (1419. ق).تفسیر القرآن العظیم (ابن ابى حاتم)، محقق: اسعد محمد طیب، چ 3، ریاض‏، مکتبة نزار مصطفى الباز، ‏ ج 8، ص 2707
ابن­فارس، ابوالحسن احمدبن زکریا (1404. ق). معجم مقاییس­اللغه‏، تصحیح عبدالسلام محمدهارون، قم، مکتب الاعلام الاسلامی.
آیتى، محمد ابراهیم (1378). تاریخ پیامبراسلام‏، تهران:‏ دانشگاه تهران.
جوهرى، اسماعیل بن حماد (1376. ق)، الصحاح: تاج اللغة و صحاح العربیة، تصحیح احمد عبد الغفور عطار، بیروت: دار العلم للملایین، ج 2.
حمیرى، نشوان بن سعید (1420 ه. ق‏).شمس العلوم و دواء کلام العرب من الکلوم، ‏ محقق/ مصحح: مطهر بن على اریانى وهمکاران، دمشق:‏ دار الفکر.
خامنه­ای، سید علی، بیانات در جلسه تبیین سیاست‌های اقتصاد مقاومتی، 14/6/1392.
ــــــــــــــــــــ . بیانات در دیدار جمعی از ائمه‌ی جمعه‌ی کشورهای نامیبیا، موزامبیک و...، 3/12/ 68.
ــــــــــــــــــــ . بیانات درخطبه‌های نماز جمعه‌ به تاریخ 05/ 07/1370.
ــــــــــــــــــــ . بیانات در دیدار جمعی از مداحان، 11/2/1392.
ــــــــــــــــــــ . بیانات در دیدار رئیس و اعضای مجلس خبرگان رهبری، 16/4/1392.
ــــــــــــــــــــ . بیانات درخطبه‌های نماز جمعه‌، 05/ 07/1370.
ــــــــــــــــــــ . بیانات دردیدار مسئولان نظام و میهمانان کنفرانس وحدت اسلامى‌به تاریخ 8/10/94.
ــــــــــــــــــــ . سخنرانی در جمع دانشجویان دانشگاه افسری امام حسین(ع)، 6/3/95.
ــــــــــــــــــــ . سخنرانی در دیدار مسئولان نظام و میهمانان کنفرانس وحدت اسلامى‌، 8/10/94.
دمشقى‏، ابن کثیر (بی­تا).البدایةوالنهایة، بیروت، دارالفکر، ج 3.
راغب اصفهانی، حسین بنمحمد (1412 ق)، المفردات فی غریب لقرآن، دمشق، دارالعلم، ج 1.
زبیدى، محمدبن محمد مرتضى (1414. ق). تاج العروس، تصحیح على شیرى، بیروت، دارالفکر.
زمخشرى، محمود بن عمر (1407. ق). الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل و عیون الأقاویل فى وجوه التأویل‏، تصحیح مصطفى حسین احمد، ‏ چ 3، بیروت‏ دار الکتاب العربی‏ ‏، ج 3.
سبحانى، جعفر (1385). فروغ ابدیت، قم، بوستان کتاب.
سمرقندى، نصر بن محمد (1416.ق).تفسیر السمرقندى المسمى بحر العلوم‏، بیروت، ‏ دار الفکر، ‏ ج 2.
سیاوشی مهدی و موسوی‌نیا، سیدمهدی، جهاد کبیر مبانی یپلماسی انقلابی از منظر قران کریم، تهران، دانشگاه جامع امام حسین، 1397.
شهیدی، سید جعفر (1362). تاریخ تحلیلی اسلام تا پایان امویان، تهران، مرکز نشر دانشگاهی.
طباطبایی، محمدحسین (1417 ق). المیزان فی تفسیر القرآن، قم: جامعه مدرسین.
طبرسى، فضل بن حسن (1372).‏ مجمع­البیان فی تفسیر القرآن، ‏تصحیح فضل‏الله یزدى طباطبایى و هاشم ‏رسولى، چ 3، تهران‏، ناصر خسرو، ج 7.
طبرسى، فضل بن حسن (1412. ق).‏تفسیر جوامع الجامع، ‏ تصحیح ابوالقاسم‏ گرجى، قم، مرکز مدیریت حوزه علمیه قم، ج 3.
 طوسى، محمد بن حسن (بی­تا).‏التبیان فی تفسیر القرآن‏، تصحیح احمد حبیب عاملى، ‏ بیروت، ‏ دار إحیاء التراث العربی، ج 7.
عاملی، سید جعفر مرتضی (1400ق).الصحیح من سیره النبی الاعظم، قم، ج 1.
 عبدالهی، عباس(1396). جهاد کبیر مبانی یپلماسی انقلابی از منظر قران کریم، قم، کتاب فردا.
 فراهیدى، خلیل‌‌بن احمد (1410 ق).کتاب العین، چاپ دوم، قم، هجرت، ج 4.
 فرجی الموتی، وجیهه(1395). «تحقق جهاد کبیر، لازمه پویایی جامعه اسلامی»، کنفرانس بین المللی نوآوری و تحقیق در علوم انسانی مدیریت و معارف اسلامی.
مجلسی، محمدباقر (بی­تا).بحارالانوار، تهران: اسلامیه، بی­تا.
 مشایخی‌پور، محمدعلی، «تحلیلی بر طرح جهاد کبیر توسط امام خامنه‌ای در جمع دانشجویان افسری دانشگاه امام حسین(ع)»، مجموعه چکیده مقالات همایش ملی اندیشه‌های دفاعی امام خامنه‌ای، 1397.
 مطلبی جونقانی، محسن(1397). جهاد کبیر: اطاعت نکردن از دشمن، شهرکرد، مقاومت،.
مقاتل بن سلیمان (1423.ق)، تفسیر مقاتل بن سلیمان، ‏تحقیق عبدالله محمود شحاته، بیروت، ‏ دار إحیاء التراث العربی، ج 3.
نجفی، محمد حسن (1430. ق)، جواهر الکلام، بیروت، دارالحیاءالتراث العربی.