پژوهشگاه علوم اسلامی امام صادق (ع) مطالعات سیاسی تمدن نوین اسلامی 3795-2538 5 10 2026 02 20 • Elucidating the Second Step Statement of the Islamic Revolution Based on Spragens' Model تبیین بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی برپایه الگوی اسپریگنز 209 231 233750 10.22034/rcdir.2025.547882.1199 FA مجتبی پاشائی علیزاده دانش‌آموخته دکتری گروه علوم سیاسی، دانشکدۀ مطالعات سیاسی، دانشگاه باقرالعلوم(ع)، قم، ایران 0009-0003-9053-2958 Journal Article 2025 09 18 The Second Step Statement of the Islamic Revolution, acting as a strategic and civilization-building document, outlines the future path of the Islamic Republic of Iran. However, the analysis of its internal structure and governing logic has received limited scholarly attention. This research aims to explore the logical structure of the Statement based on Thomas Spragens' "Crisis Theory" framework. Within this framework, the Statement's text was examined according to the four stages of Spragens' model: observing the crisis, explaining its causes, envisioning the desired state, and providing solutions. The findings indicate that the Statement coherently addresses the main challenges facing the Islamic Republic, including the gap between ideals and realities, the media crisis, scientific backwardness, economic disarray, cultural infiltration, and the creation of despair among the youth. It analyzes the historical, structural, and cultural roots of these crises. Moreover, it presents a vision of a desired society based on independence, social justice, scientific progress, spirituality, cultural authority, and religious democracy. By emphasizing the role of youth, utilizing domestic capabilities, and proposing practical strategies such as scientific development, a resilient economy, and the promotion of ethics and spirituality, it elucidates the path towards realizing a new Islamic civilization. The research results demonstrate that the Second Step Statement of the Islamic Revolution aligns perfectly with Spragens' theoretical model. Therefore, it can be used as a theoretical framework for macro policymaking, institutional transformation, and future research towards sustainable development and the civilizational advancement of Iran. بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی، به‌منزله سندی راهبردی و تمدن‌ساز، مسیر آینده جمهوری اسلامی ایران را ترسیم می‌کند؛ اما تحلیل ساختار درونی و منطق حاکم بر آن، کمتر موردتوجه علمی قرار گرفته است. این پژوهش با هدف واکاوی ساختار منطقی بیانیه، برپایه چهارچوب نظری «نظریه بحران» توماس اسپریگنز انجام شده است. در این چهارچوب، متن بیانیه براساس چهار مرحله مدل اسپریگنز، شامل مشاهده بحران، تبیین علل، ترسیم وضع مطلوب و ارائه راه‌حل، موردبررسی قرار گرفت. یافته‌ها نشان می‌دهد که بیانیه به‌صورت منسجم به چالش‌های اصلی جمهوری اسلامی، ازجمله فاصله میان آرمان‌ها و واقعیت‌ها، بحران رسانه‌ای، عقب‌ماندگی علمی، نابسامانی اقتصادی، نفوذ فرهنگی و یأس‌آفرینی در میان جوانان اشاره کرده و ریشه‌های تاریخی، ساختاری و فرهنگی این بحران‌ها را تحلیل می‌کند. همچنین تصویری از جامعه مطلوب مبتنی بر استقلال، عدالت اجتماعی، پیشرفت علمی، معنویت، اقتدار فرهنگی و مردم‌سالاری دینی ارائه می‌دهد و با تأکید بر نقش جوانان، بهره‌گیری از ظرفیت‌های داخلی و راهبردهای عملی، همچون توسعه علمی، اقتصاد مقاومتی و ارتقای اخلاق و معنویت، مسیر تحقق تمدن نوین اسلامی را تبیین می‌کند. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی، با الگوی نظری اسپریگنز انطباق کامل دارد و می‌تواند به مثابه چهارچوبی نظری برای سیاست‌گذاری کلان، تحول نهادی و پژوهش‌های آینده در مسیر توسعه پایدار و پیشرفت تمدنی ایران، مورداستفاده قرار گیرد. https://sjs.isri.ac.ir/article_233750_c24b2c0add8844661cc978017ad2fd3b.pdf