واکاوی حکم تسلیحات کشتار جمعی از منظر آیات و روایات

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

مسئول نشریات

چکیده

تسلیحات کشتار جمعی یا سلاح‌های غیرمتعارف، در جامعۀ جهانی به‌شدت مورد انزجارند؛ چراکه قدرت تخریب بالا و تحدیدناپذیری، آنها را به کابوسی تلخ برای جامعۀ جهانی مبدل ساخته است. در دنیای امروز یکی از پرچالش‌ترین مباحث بین‌المللی، استفاده یا عدم استفاده از این نوع سلاح‌ها و حتی تولید و نگهداری آنهاست. پرسش اصلی که دراین‌میان به ذهن خطور می‌کند، این است که آیا قرآن و روایات، تولید و استفاده از این‌گونه تسلیحات را مجاز می‌دانند یا خیر؟ این نوشتار در مقام پاسخ به این پرسش برآمده، در دلایل جواز تولید و استفاده از سلاح‌های غیرمتعارف به‌طور جدی خدشه قرار کرده و قول به عدم جواز را با دلایلی متقن به‌اثبات رسانده است.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Analysis of the Islamic Rule of Weapons of Mass Destruction from the Viewpoint of the Verses of the Quran and Narrations

نویسنده [English]

  • morteza hajizadeh
Responsible for publishing
چکیده [English]

Weapons of Mass Destruction or unconventional weapons are extremely disapproved by the global community; since their high and unlimited destruction power have turned them into a nightmare for the global community. In today’s world, using or not using these kinds of weapons and even producing and  keeping them is one of the challenging international issues. The main question that comes to mind here is: Do the Quran and narrations permit the production and use of these weapons or not? The present article seeks to answer this question, has severely criticized the permission of producing and using these unconventional weapons, and has proved the lack of permission based on strong reasons.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Weapons of Mass Destruction
  • Corruption on the Earth (Ifsad fi al-Arz)
  • Proportionality of Defense and Attack
  • Rejection of Foreign Influence (Nafye Sabil)
  • interest

القرآن الکریم.

ابن‌عاشور، محمد‌بن‌طاهر.التحریر و التنویر، ج 17، دارالنشر التونسیه للنشر، 1984م.

ابن‌هائم، شهاب‌الدین‌احمد (1423ق).التبیان فی تفسیر غریب القرآن، بیروت،‌دار الغرب الاسلامی.

اسدی حلی، حسن‌بن‌یوسف‌بن‌مطهر (1333ق).منتهی المطلب فی تحقیق المذهب، محقق و مصحح: شیخ‌حسین پیشنماز احرابی، مطبعة الحاج احمد آغا و محمود آغا، ج 14.

اشتهاردی، علی‌پناه (1417ق).مدارک العروة، تهران،‌دار الاسوة للطباعة و النشر، ج 6.

افتخاری، اصغر (1392). «تبارشناسی قاعدۀ مصلحت در فقه سیاسی شیعه»، مجلۀ سیاست متعالیه، انجمن مطالعات سیاسی حوزه، تابستان 92، دوره 1، ش 1، 79-96.

انصاری دزفولی، مرتضی‌بن‌محمدامین (1415ق). مکاسب محرمه، قم، کنگرۀ شیخ‌اعظم انصاری، ج 1.

جوادی آملی عبدالله (1387). تسنیم، چاپ دوم، قم، مرکز نشر اسرا، ج 2.

حائری تهرانی، علی (1377). مقنیّات الدّرر و ملتقطات الثّمر، تهران،‌دار الکتب الاسلامیة، ج 4.

حسینی خامنه‌ای، سیدعلی، پیام به نخستین کنفرانس بین‌المللی خلع صلا و عدم اشاعه، 27/1/1390، برگرفته از تارنمای: www.mehrnews.ir به تاریخ 9/2/1397.

حسینی عاملی، جواد‌بن‌محمد (1419ق).مفتاح الکرامة فی شرح قواعد العلامة، قم، دفتر انتشارات اسلامی، ج 20.

حکیم طباطبایی، محسن. نهج الفقاهة. قم، 22 بهمن، ج 3.

حکیم طباطبایی، محمدسعید (بی‌تا). مصباح المنهاج- الطهارة. قم، مؤسسۀ المنار.

حلی، ابن‌ادریس (1410ق). السّرائر، چاپ دوم، قم، مؤسسة النشر الاسلامی التابعة لجامعة المدرسین.

حلی، جمال‌الدین احمد (1407ق).المهذّب البارع فی شرح المختصر النافع، قم، دفتر انتشارات اسلامی، ج 2.

خویی، ابو القاسم (1410ق).منهاج الصالحین، قم، مدینة العلم، ج 1.

ـــــــــــــــ (1418ق).موسوعة الامام خویی، قم، مؤسسة احیاء آثار الامام خوئی، ج 13.

راغب اصفهانی، حسین‌بن‌محمد (1412ق).المفردات فی غریب القرآن، محقق و مصحح: صفوان عدنان داودی، بیروت،‌دار العلم، الدار الشامیة.

ساعد، نادر (1386). حقوق بشر‌دوستانه و سلاح‌های هسته‌ای، تهران، شهر دانش.

سبزواری، عبدالاعلی (1409ق).مواهب الرحمان فی تفسیر القرآن، بیروت، مؤسسة اهل‌بیت‰. ج 3.

ــــــــــــــــــــ (1413ق). مهذّب الاحکام فی بیان الحلال و الحرام، چاپ چهارم، قم، مکتب آیة‌الله السید السبزواری، ج 20.

سبزواری، محقق محمدباقر (بی‌تا).کفایة الاحکام، اصفهان، مهدوی، ج 3.

سیفی مازندرانی، علی‌اکبر (1425ق).مبانی الفقه الفعال فی القواعد الفقهیة الاساسیة، قم، دفتر انتشارات اسلامی، ج 1.

الشبیب، ابو میثم (1421ق).الجهاد (تقریراً لبحث آیة‌الله محمد مهدی الآصفی). قم، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی.

صدر، محمدباقر (1417ق). اقتصادنا، محقق و مصحح: عبدالحکیم ضیاء، علی‌اکبر ناجی، محمد حسینی، صابر اکبری، قم، دفتر تبلیغات اسلامی (شعبۀ خراسان).

صدوق. محمد‌بن‌علی‌بن‌بابویه (1413ق).من لایحضره الفقیه، قم، مؤسسة النشر الاسلامی، ج 4.

طباطبایی، سیدمحمدحسین (1417ق).المیزان فی تفسیر القرآن، قم، دفتر انتشارات اسلامی، ج 2 و 9.

طبرسی، فضل‌بن‌حسن (1360). مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ترجمۀ مترجمان، تحقیق: رضا ستوده، تهران، انتشارات فراهانی، ج 3.

طریحی، فخرالدین (1416ق). مجمع البحرین، چاپ سوم، محقق: احمد حسینی، تهران، مرتضوی، ج 2.

طوسی، ابوجعفر محمد‌بن‌حسن (1376). تهذیب الاحکام، تهران، صدوق، ج 6.

ـــــــــــــــــــــــــــــ (1400ق).النهایة فی مجرد الفقه و الفتاوی، چاپ دوم، بیروت،‌دار الکتاب العربی، ج 3.

ـــــــــــــــــــــــــــــ (1407ق).الخلاف، محقق و مصحح: علی خراسانی، سیدجواد شهرستانی، مهدی طه نجف و مجتبی عراقی، قم، دفتر انتشارات اسلامی، ج 5.

ــــــــــــــــــــــــــــ . التبیان فی تفسیر القرآن، مقدمۀ شیخ‌آغابزرگ تهرانی و تحقیق احمد قصیر عاملی، بیروت،‌دار احیاء التراث العربی، ج 3.

طوسی، محمدبن حسن ابوجعفر (1387ق). المبسوط فی فقه الامامیه، چاپ سوم، محقق: محمدتقی کشفی، تهران، المکتبة المرتضویة لاحیاء التراث الجعفریة، ج 1.

طیب، عبدالحسین (1387). اطیب البیان فی تفسیر القرآن، تهران، اسلام، ج 6.

عاملی (شهید ثانی). زین‌الدین‌بن‌عاملی (1413ق).مسالک الافهام الی تنقیح شرائع الاسلام، محقق و مصحح: گروه پژوهش مؤسسۀ معارف اسلامی، قم، مؤسسة المعارف الاسلامیة، ج 4.

عاملی. حر (1409ق).تفصیل وسائل الشیعة الی تحصیل مسائل الشریعة، قم، مؤسسة آل البیت علیهم السلام لإحیاء التراث، ج 8.

عبدالرضا لطفی، و نادر اخگری بناب، و محمدرضا فقهی (1394). تسلیحات کشتار جمعی از دیدگاه فقه و حقوق بین‌الملل بشردوستانه، چاپ دوم،  قم،‌دار الهدی.

عراقی، آغاضیاءالدین (1414ق).شرح تبصرة المتعلمین، قم، دفتر انتشارات اسلامی، ج 3.

علم‌الهدی، احمد (1389). جلوه‌های هدایتی داستان حضرت موسی†، تهران، دانشگاه امام صادق†.

عمیق، محسن (1388). «درآمدی بر فقه محیط زیست»، کاوشی نو در فقه اسلامی، بهار و تابستان 1388، سال 17، شمارۀ 59- 60، ص 97 ـ 40.

عیاشی، محمد‌بن‌مسعود (1380). تفسیر العیاشی، تهران، چاپخانه علمیه تهران، ج 2.

قرطبی، محمد‌بن‌احمد (1364). الجامع الاحکام القرآن، تهران، ناصر خسرو، ج 1.

قمی، علی‌بن‌ابراهیم (1367). تفسیر القمی، چاپ چهارم، تحقیق: سیدطیب موسوی جزائری، قم،‌دار الکتاب، ج 1.

کرکی عاملی (محقق ثانی). علی‌بن‌حسین (1414ق). جامع المقاصد فی شرح القواعد، چاپ دوم، قم، مؤسسۀ آل البیت‰، ج 9.

کلینی، ابوجعفر محمد‌بن‌یعقوب (1407ق).الکافی، چاپ چهارم، تهران،‌دار الکتب الاسلامیة، ج 5.

گرجی، ابوالقاسم (1369). مقالات حقوقی، تهران، دانشگاه تهران، ج 2.

گیلانی (میرزای قمی). ابوالقاسم (1413ق).جامع الشتات فی اجوبة السؤالات، تهران، مؤسسۀ کیهان، ج 20.

مامقانی، محمدحسن‌بن‌عبدالله (1316). غایة الآمال فی شرح کتاب المکاسب، قم، مجمع الذخایر الاسلامیة، ج 2.

مجلسی، محمدباقر (1404ق).بحار الانوار الجامعة لدرر اخبار الائمة الاطهار علیهم السلام، بیروت، مؤسسة الوفاء، ج 19، 21، 69  و 97.

مصطفوى، محمدکاظم (1421ق).مائة قاعدة فقهیة، چاپ چهارم، قم، دفتر انتشارات اسلامى.

مصطفوی، حسن (1402ق).التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، تهران، مرکز الکتاب للترجمة و النشر، ج 5.

مطهری، مرتضی.فقه و حقوق (مجموعه آثار). قم، صدرا، ج 20.

مفید، محمدبن‌محمدبن‌نعمان عکبری (1413ق). المقنعة، قم، کنگرۀ شیخ مفید.

مکارم شیرازی، ناصر (1374). تفسیر نمونه، تهران،‌دار الکتب الاسلامی، ج 7.

ممتاز، جمشید (1377). حقوق بین‌الملل سلاح‌های کشتار جمعی، ترجمۀ امیرحسین رنجبریان، تهران، نشر دادگستر.

موسوی خمینی، سیدروح‌الله (1369). صحیفۀ نور، تهران، سازمان مدارک فرهنگی انقلاب اسلامی، ج 17 و 20.

ـــــــــــــــــــــــ . تحریر الوسیلة، قم، مؤسسۀ مطبوعات‌دار العلم، ج 1.

ـــــــــــــــــــــــ . کتاب البیع، تهران، مؤسسۀ تنظیم و نشر آثار امام خمینی‚، ج 1.

نجفی (کاشف‌الغطاء). حسن‌بن‌جعفر‌بن‌خضر (1422ق). انوار الفقاهه، کتاب البیع، نجف اشرف، مؤسسة کاشف‌الغطاء، ج 1.

نجفی، محمدحسن.جواهر الکلام فی شرح شرائع الاسلام، چاپ هفتم، المحقق و المصحح: الشیخ عباس القوچانی، بیروت،‌دار احیاء التراث العربی، ج 26.

نراقی، احمد (1417ق).عوائد الایام فی بیان قواعد الاحکام، قم، دفتر تبلیغات اسلامی.

هاشمی شاهرودی، محمود (1417ق).مقالات فقهیة، بیروت، مرکز الغدیر للدراسات الاسلامیة.